See Full Document Text
स(cid:201)ं या-6/2026/001-373-81-7-2026
(cid:292)ेषक,
(cid:876)चर(cid:587)जी लाल,
संयु(cid:200)त स(cid:876)चव,
उ०(cid:292)० शासन।
सेवा म(cid:581),
(cid:467)नदेशक,
पया(cid:91)वरण एवं जलवाय ु प(cid:464)रवतन(cid:91) (cid:467)नदेशालय,
उ०(cid:292)०, लखनऊ।
पया(cid:91)वरण, वन एवं जलवाय ु प(cid:464)रवतन(cid:91) अनुभाग-7 लखनऊ: (cid:465)दनांक: 22 मई, 2026
(cid:874)वषय-(cid:874)व(cid:419)ीय वष (cid:91) 2026-27 म(cid:581) पया(cid:91)वरणीय (cid:871)श(cid:162)ा एवं (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण व जन जाग(cid:510)कता मद के
अ(cid:219)तगत(cid:91) (cid:874)व(cid:871)भ(cid:219)न काय(cid:272)(cid:91) म(cid:585) के आयोजन क(cid:551) (cid:874)व(cid:419)ीय (cid:232)वीकृ(cid:467)त के संबधं म(cid:581)।
महोदय,
उपयु(cid:200)(cid:91) त (cid:874)वषयक आपके प(cid:287) सं(cid:201)या-54/पया(cid:91)/(cid:871)श(cid:162)ा, (cid:292)(cid:871)श० व जन जाग० काय(cid:272)(cid:91) म/2026-
27, (cid:465)दनांक 27.04.2026 के संदभ (cid:91) म(cid:581) मझु े यह कहन े का (cid:467)नदेश हुआ है (cid:873)क (cid:874)व(cid:419) (आय-(cid:229)ययक)
अनुभाग-1, उ०(cid:292)० शासन के काया(cid:91)लय (cid:163)ाप सं(cid:201)या-4/2026/बी-1-812/दस-2026-231/2026,
(cid:465)दनांक 28.03.2026 म(cid:581) (cid:467)न(cid:465)हत (cid:467)नद(cid:566)श(cid:585) एव ं (cid:292)(cid:467)तब(cid:219)ध(cid:585) के अधीन (cid:467)न(cid:224)ना(cid:873)ं कत काय(cid:272)(cid:91) म चलाये
जाने हेतु (cid:874)व(cid:419)ीय वष (cid:91) 2026-27 के (cid:871)लए अनुदान स(cid:201)ं या-45 के अ(cid:219)तग(cid:91)त (cid:292)ा(cid:874)वधा(cid:467)नत धनरा(cid:871)श
(cid:510)० 40.00 लाख ((cid:510)० चाल(cid:547)स लाख मा(cid:287)) क(cid:551) प(cid:287) म(cid:581) उि(cid:227)ल(cid:872)खत शत(cid:607) / (cid:292)(cid:467)तब(cid:219)ध(cid:585) के अधीन (cid:302)ी
रा(cid:207)यपाल सहष (cid:91) (cid:232)वीकृ(cid:467)त (cid:292)दान करते ह(cid:583):
1- पया(cid:91)वरण से संबं(cid:876)धत (cid:874)व(cid:871)भ(cid:219)न (cid:465)दवस(cid:585) पर जन जाग(cid:510)कता काय(cid:272)(cid:91) म(cid:585) का आयोजन
पया(cid:91)वरण स े संबं(cid:876)धत (cid:874)व(cid:871)भ(cid:219)न (cid:465)दवस(cid:585) पर म(cid:201)ु यालय एवं (cid:162)े(cid:287)ीय काया(cid:91)लय(cid:585) म(cid:581) चाल ू
(cid:874)व(cid:419)ीय वष(cid:91) 2026-27 म(cid:581) (cid:874)व(cid:871)भ(cid:219)न जाग(cid:510)कता काय(cid:272)(cid:91) म(cid:585) का आयोजन कराया जाना है। इसके
अ(cid:219)तगत(cid:91) संगो(cid:231)ठ(cid:548)/काय(cid:91)शाला/का(cid:219)(cid:293)े(cid:219)स, (cid:292)दशन(cid:91) ी, (cid:232)कूल(cid:547) ब(cid:205)च(cid:585) क(cid:551) पो(cid:232)टर/भाषण/ि(cid:200)वज/ि(cid:232)कट
(cid:292)(cid:467)तयो(cid:876)गता, भाषण (cid:292)(cid:467)तयो(cid:876)गता व रैल(cid:547) इ(cid:215)या(cid:465)द का आयोजन, पया(cid:91)वरणीय संदेश(cid:585) का समाचार
प(cid:287)(cid:585)/रे(cid:875)डय(cid:585) के मा(cid:218)यम स े (cid:292)सारण, (cid:292)चार साम(cid:274)ी जैसे (cid:232)ट(cid:547)कर प(cid:224)ै पलेट, पो(cid:232)टर एवं बकु लेट
इ(cid:215)या(cid:465)द का (cid:292)काशन एव ं (cid:874)वतरण तथा सां(cid:232)कृ(cid:467)तक दल(cid:585) के मा(cid:218)यम स े नु(cid:200)कड़ नाटक/
कठपुतल(cid:547)/सां(cid:232)कृ(cid:467)तक काय(cid:272)(cid:91) म इ(cid:215)या(cid:465)द का आयोजन कराया जाना (cid:292)(cid:232)ता(cid:874)वत है। (इस काय (cid:91) म(cid:581)
(cid:467)नदेशालय (cid:622)वारा (cid:874)व(cid:230)व(cid:874)व(cid:622)यालय(cid:585)/तकनीक(cid:551) स(cid:232)ं थान(cid:585) एवं भारत सरकार/रा(cid:207)य सरकार (cid:622)वारा
संचा(cid:871)लत स(cid:232)ं थाओं आ(cid:465)द का भी सहयोग (cid:871)लया जायेगा।)
2- पया(cid:91)वरण (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण काय(cid:272)(cid:91) म(cid:585) का आयोजन
वतम(cid:91) ान (cid:874)व(cid:419)ीय वष (cid:91) 2026-27 म(cid:581) छा(cid:287)/छा(cid:287)ाओं म(cid:581) पया(cid:91)वरणीय जाग(cid:510)कता के (cid:292)सार हेतु
मा(cid:219)यता (cid:292)ा(cid:220)त (cid:874)व(cid:230)व (cid:874)व(cid:622)यालय(cid:585) के मा(cid:218)यम से जन जाग(cid:510)कता काय(cid:272)(cid:91) म(cid:585) यथा संगो(cid:231)ठ(cid:548), रैल(cid:547),
कायश(cid:91) ाला, (cid:292)(cid:467)तयो(cid:876)गता एव ं (cid:871)श(cid:874)वर(cid:585) इ(cid:215)या(cid:465)द का आयोजन मु(cid:201)यालय एवं (cid:162)े(cid:287)ीय काया(cid:91)लय (cid:622)वारा
(cid:874)व(cid:871)भ(cid:219)न ल(cid:879)(cid:162)त समूह(cid:585) जैसे उ(cid:622)य(cid:871)मय(cid:585)/उ(cid:622)योग सघं (cid:585), (cid:232)वयंसेवी सं(cid:232)थाओ,ं (cid:874)वकास (cid:874)वभाग(cid:585),
1- , :
2- http://shasanadesh.up.gov.in(cid:871)श(cid:162)क(cid:585), छा(cid:287)-छा(cid:287)ाओ,ं (cid:876)च(cid:873)क(cid:215)सक(cid:585)/न(cid:871)सग(cid:589) होम सघं ो, (cid:232)थानीय (cid:467)नकाय(cid:585) इ(cid:215)या(cid:465)द हेतु पया(cid:91)वरण
बहु(cid:874)वषयक एक/बहु (cid:465)दवसीय हेतु पया(cid:91)वरण (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण काय(cid:272)(cid:91) म(cid:585) का आयोजन कराया जाना है।
(इस काय (cid:91) म(cid:581) (cid:467)नदेशालय (cid:622)वारा (cid:874)व(cid:230)व(cid:874)व(cid:622)यालय(cid:585)/तकनीक(cid:551) स(cid:232)ं थान(cid:585) एव ं भारत सरकार/रा(cid:207)य
सरकार (cid:622)वारा सचं ा(cid:871)लत स(cid:232)ं थाओं आ(cid:465)द का भी सहयोग (cid:871)लया जायेगा।)
3- पया(cid:91)वरण जाग(cid:510)कता सबं धं ी अ(cid:219)य काय(cid:272)(cid:91) म(cid:585) का आयोजन
इसके अ(cid:219)तग(cid:91)त (cid:874)व(cid:871)भ(cid:219)न अवसर(cid:585) जसै े (cid:232)थानीय मले (cid:585) एवं महो(cid:215)सव(cid:585) पर पया(cid:91)वरण (cid:292)द(cid:91)शनी
का आयोजन तथा (cid:292)द(cid:91)शनी से संबं(cid:876)धत (cid:874)व(cid:874)वध साम(cid:274)ी आ(cid:465)द का (cid:467)नमा(cid:91)ण/(cid:272)य कराया जाना है।
इसके अलावा पया(cid:91)वरण बहु(cid:874)वषयक (cid:292)चार एवं (cid:292)सार साम(cid:274)ी जसै े बुकलेट, पै(cid:224)फलटे , पो(cid:232)टर और
(cid:232)ट(cid:547)कर इ(cid:215)या(cid:465)द का (cid:292)काशन एवं (cid:874)ववरण भी कराया जाना है।
4- मी(cid:875)डया के संसाधन(cid:585) (cid:622)वारा पया(cid:91)वरण का (cid:292)चार (cid:292)सार
आकाशवाणी, दरू दशन(cid:91) , रे(cid:875)डयो एफ०एम०, हो(cid:875)ड(cid:202)(cid:589) स, समाचार प(cid:287)(cid:585) एवं मी(cid:875)डया के अ(cid:219)य
साधन(cid:585) के मा(cid:218)यम से पयाव(cid:91) रणीय संदेश(cid:585) का (cid:292)सारण इ(cid:215)या(cid:465)द (cid:873)कया जाना है।
(cid:467)नयम व शत(cid:591)/(cid:292)(cid:467)तब(cid:219)ध(cid:585)
1- उ(cid:200)त धनरा(cid:871)श का आवंटन (cid:232)वयं म(cid:581) (cid:229)यय का अ(cid:876)धकार नह(cid:547)ं देता है। अतः िजस (cid:229)यय के
संबंध म(cid:581) उ०(cid:292)० बजट मनै अु ल/(cid:874)व(cid:419)ीय ह(cid:232)तपुि(cid:232)तका के अ(cid:219)तगत(cid:91) (cid:467)नयमाव(cid:871)लय(cid:585) म(cid:581) अथवा
शासन के वतम(cid:91) ान आदेश(cid:585) के अनुसार शासन के अथवा अ(cid:219)य स(cid:162)म अ(cid:876)धकार(cid:547)/(cid:874)वभाग
क(cid:551) पुवा(cid:91)नुम(cid:467)त/सहम(cid:467)त (cid:871)लया जाना अपे(cid:879)(cid:162)त हो, तो उसे (cid:229)यय करने से पूव (cid:91) अ(cid:467)नवायत(cid:91) ः
(cid:467)नयमानुसार (cid:292)ा(cid:220)त (cid:873)कया जाय। (cid:229)यय करते समय (cid:871)मत(cid:229)य(cid:467)यता के सबं ंध म(cid:581) (cid:874)व(cid:419) (cid:874)वभाग
(cid:622)वारा समय-समय पर जार(cid:547) शासनादेश(cid:585) का अनुपालन सु(cid:467)नि(cid:230)चत (cid:873)कया जाय। इसके
साथ राजक(cid:551)य धन (cid:229)यय करने म(cid:581) उ०(cid:292)० बजट मैनअु ल के (cid:292)(cid:232)तर-12 म(cid:581) द(cid:547) गयी शत(cid:607)
क(cid:551) पू(cid:467)त (cid:91) तथा (cid:874)व(cid:419)ीय औ(cid:876)च(cid:215)य के मानक(cid:585) का अनुपालन भी सु(cid:467)नि(cid:230)चत (cid:873)कया जाय।
2- अनुदान के अ(cid:219)तगत(cid:91) बजट म(cid:581) (cid:292)ा(cid:874)वधा(cid:467)नत धनरा(cid:871)श का आवंटन एवं आवं(cid:465)टत/(cid:874)वत(cid:464)रत
धनरा(cid:871)श के सम(cid:162) (cid:873)कये गये (cid:229)यय पर (cid:467)नयं(cid:287)ण के संबंध म(cid:581) शासनादेश स(cid:201)ं या-बी-1-
1195/दस-16/94, (cid:465)दनांक 06 जनू , 1994 एवं इस संबंध म(cid:581) समय-समय पर (cid:467)नगत(cid:91)
(cid:467)नद(cid:566)श(cid:585) का कड़ाई से अनुपालन सु(cid:467)नि(cid:230)चत (cid:873)कया जाय एवं इस स(cid:224)ब(cid:219)ध म(cid:581) समय-समय
पर जार(cid:547) सम(cid:232)त (cid:874)व(cid:419)ीय (cid:467)नयम(cid:585)/शासनादेश(cid:585) का कड़ाई स े अनुपालन सु(cid:467)नि(cid:230)चत (cid:873)कया
जाय।
3- (cid:232)वीकृत धनरा(cid:871)श को (cid:873)कसी बक(cid:583) /डाक घर खाता/(cid:875)डपािजट खाता अथवा पी.एल.ए. आ(cid:465)द
म(cid:581) जमा नह(cid:547)ं (cid:873)कया जायेगा। अवमु(cid:200)त धनरा(cid:871)श का आहरण एव ं (cid:229)यय आव(cid:230)यकतानुसार
एवं (cid:467)नयमानुसार (cid:873)कया जायेगा। (cid:232)वीकृत क(cid:551) जा रह(cid:547) धनरा(cid:871)श केवल चालू योजनाओं के
(cid:871)लए है, इसका (cid:229)यय नई मद(cid:585)/सेवाओ ं पर कदा(cid:874)प न (cid:873)कया जाय।
4- (cid:292)(cid:230)नगत (cid:874)व(cid:419)ीय (cid:232)वीकृ(cid:467)त िजस काय/(cid:91)मद हेत ु क(cid:551) जा रह(cid:547) है, उसका उपयोग (cid:467)नयमानुसार
उसी काय/(cid:91)मद हेत ु (cid:873)कया जायेगा तथा यह भी सु(cid:467)नि(cid:230)चत (cid:873)कया जाय (cid:873)क (cid:292)(cid:232)ता(cid:874)वत
काय(cid:607) क(cid:551) (cid:465)दवराव(cid:874)ृ(cid:419) नह(cid:547)ं हो रह(cid:547) है।
1- , :
2- http://shasanadesh.up.gov.in5- (cid:292)(cid:230)नगत (cid:874)व(cid:419)ीय (cid:232)वीकृ(cid:467)त (cid:467)नदेशक, पया(cid:91)वरण एवं जलवायु प(cid:464)रवतन(cid:91) (cid:467)नदेशालय, उ०(cid:292)०,
लखनऊ के प(cid:287) सं(cid:201)या-54/पया(cid:91)/(cid:871)श(cid:162)ा, (cid:292)(cid:871)श० व जन जाग० काय(cid:272)(cid:91) म/2026-27, (cid:465)दनांक
27.04.2026 म(cid:581) उपल(cid:222)ध करायी गयी सूचना/(cid:874)ववरण के आधार पर (cid:467)नगत(cid:91) क(cid:551) जा रह(cid:547)
है। अतः (cid:873)कसी भी (cid:292)कार क(cid:551) आं(cid:873)कक (cid:287)ु(cid:465)ट हेतु (cid:467)नदेशक, पया(cid:91)वरण एव ं जलवाय ु
प(cid:464)रवतन(cid:91) , उ०(cid:292)० उ(cid:419)रदायी ह(cid:585)गे।
6- (cid:232)वीकृत धनरा(cid:871)श का (cid:229)यय (cid:874)व(cid:419)ीय ह(cid:232)तपिु (cid:232)तका के सुसंगत (cid:292)ा(cid:874)वधान(cid:585) का समय-समय
पर शासन (cid:622)वारा (cid:467)नगत(cid:91) शासनादेश(cid:585) के अनुपालन (cid:873)कया जायेगा।
7- इसके अ(cid:467)त(cid:464)र(cid:200)त (cid:232)वीकृत धनरा(cid:871)श (cid:229)यय करते समय (cid:467)नदेशक, पया(cid:91)वरण एव ं जलवायु
प(cid:464)रवतन(cid:91) , उ०(cid:292)०, लखनऊ (cid:622)वारा सम(cid:232)त औपचा(cid:464)रकताय(cid:581) एवं (cid:874)व(cid:419)ीय (cid:467)नयम(cid:585)/शासनादेश(cid:585)
का अनुपालन भी सु(cid:467)नि(cid:230)चत (cid:873)कया जायेगा। अवम(cid:200)ु त धनरा(cid:871)श का आहरण एव ं (cid:229)यय
आव(cid:230)यकतानुसार एवं (cid:467)नयमानुसार (cid:873)कया जायेगा।
2- इस संबंध म(cid:581) होने वाला (cid:229)यय (cid:510)पये 40,00,000 ((cid:510)पये चाल(cid:547)स लाख मा(cid:287)) को चाल ू
(cid:874)व(cid:419)ीय वष (cid:91) 2026-27 के आय-(cid:229)ययक म(cid:581) अनुदान स(cid:201)ं या 045 लेखा शीषक(cid:91) 3435030030300
पया(cid:91)वरणीय (cid:871)श(cid:162)ा, (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण व जन-जाग(cid:510)कता काय(cid:272)(cid:91) म(cid:585) का आयोजन मानक मद 42 अ(cid:219)य
(cid:229)यय के नाम े डाला जायेगा।
3- यह आदेश (cid:874)व(cid:419) (आय-(cid:229)ययक) अनुभाग-1 के काया(cid:91)लय (cid:163)ाप सं(cid:201)या-4/2026/बी-1-
812/दस-2026-231/2026, (cid:465)दनांक 28.03.2026 म(cid:581) (cid:292)शासक(cid:551)य (cid:874)वभाग को उ(cid:200)तवत
(cid:292)(cid:467)त(cid:467)नधा(cid:467)नत अ(cid:876)धकार के अंतगत(cid:91) (cid:467)नग(cid:91)त (cid:873)कये जा रहे है।
भवद(cid:547)य,
(cid:876)चर(cid:587)जी लाल
संयु(cid:200)त स(cid:876)चव।
स(cid:201)ं या एवं (cid:465)दनांक तदैव
(cid:292)(cid:467)त(cid:871)ल(cid:874)प-(cid:467)न(cid:224)न(cid:871)ल(cid:872)खत को सूचनाथ (cid:91) एवं आव(cid:230)यक कायव(cid:91) ाह(cid:547) हेतु (cid:292)े(cid:874)षत:-
1- महालेखाकार (लखे ा एव ं हकदार(cid:547)) (cid:292)थम/(cid:622)(cid:874)वतीय, उ०(cid:292)०, (cid:292)यागराज।
2- महालेखाकार (लखे ा पर(cid:547)(cid:162)ा) (cid:292)थम/(cid:622)(cid:874)वतीय, उ०(cid:292)०, (cid:292)यागराज।
3- कोषा(cid:876)धकार(cid:547), आदश (cid:91) कोषागार, जवाहर भवन, लखनऊ।
4- (cid:874)व(cid:419) ((cid:229)यय (cid:467)नय(cid:287)ं ण) अनुभाग-7/(cid:874)व(cid:419) (आय-(cid:229)ययक) अनुभाग-1/2
5- (cid:467)नयोजन अनुभाग-4/रा(cid:207)य योजना आयोग-1
6- (cid:232)टेट (cid:232)क(cid:551)म मनै ेजर ((cid:302)ीमती नीरजा स(cid:200)सेना, (cid:874)वशेष स(cid:876)चव), पया(cid:91)वरण, वन एवं जलवायु
प(cid:464)रवतन(cid:91) (cid:874)वभाग, उ०(cid:292)० शासन।
7- गाड (cid:91) फाइल।
आ(cid:163)ा से,
शैल(cid:219)े (cid:289) कुमार
उप स(cid:876)चव।
1- , :
2- http://shasanadesh.up.gov.in