**कार्यकारी सारांश (Executive Summary)**
महाराष्ट्र शासनाच्या महसूल व वन विभागाने महाराष्ट्र शेतजमीन (जमीन धारणेची कमाल मर्यादा) अधिनियम, १९६१ च्या कलम ४७ (१) (ब) अंतर्गत वसंतदादा शुगर इन्स्टिट्यूट, मांजरी (बु.), ता. हवेली, जि. पुणे या सार्वजनिक विश्वस्त संस्थेस नागपूर जिल्ह्यातील काही जमिनी धारणेतून सूट देणारा २६ जून २०२५ चा शासन आदेश रद्द केला आहे. नवीन मंजुरी देण्याच्या विचारात असल्याने हा निर्णय घेण्यात आला आहे.
**मुख्य मुद्दे / मुख्य मजकूर (Key Points / Main Content)**
* **आदेश रद्द करणे:**
* महाराष्ट्र शेतजमीन (जमीन धारणेची कमाल मर्यादा) अधिनियम, १९६१ च्या कलम ४७, पोट-कलम (१), खंड (ब) च्या अधिकारांचा वापर करून महसूल व वन विभागाने शासन आदेश क्रमांक आयसीएच-२०२३/प्र.क्र.४४/ल-७, दिनांक २६ जून २०२५ रद्द केला आहे.
* **सूट:**
* यापूर्वीच्या आदेशानुसार वसंतदादा शुगर इन्स्टिट्यूटला नागपूर ग्रामीण तालुक्यातील मौजे गोपाळपूर (रिठी), मौजे म्हसाळा व मौजे खापरी (सुभेदार) येथील एकूण ६९.७३ हेक्टर जमीन धारणेतून सूट देण्यात आली होती.
* **कारणे:**
* सदर सार्वजनिक विश्वस्त संस्थेला नव्याने मंजुरी देण्याबाबत शासन विचार करत असल्यामुळे हा निर्णय घेण्यात आला आहे.
**परिणाम विश्लेषण (Impact Analysis)**
**वसंतदादा शुगर इन्स्टिट्यूट, मांजरी (बु.), ता. हवेली, जि. पुणे**
* परिणाम: संस्थेला यापूर्वी दिलेली जमीन धारणेवरील सूट रद्द झाली आहे.
* आवश्यक कृती: संस्थेने नवीन मंजुरीसाठी आवश्यक ती कार्यवाही करावी.
**महसूल व वन विभाग**
* परिणाम: संस्थेला नवीन मंजुरी देण्याबाबत विचार करणे अपेक्षित आहे.
* आवश्यक कृती: नवीन मंजुरीच्या प्रक्रियेची अंमलबजावणी करणे.
Key Entities Referenced
महाराष्ट्र शेतजमीन (जमीन धारणेची कमाल मर्यादा) अधिनियम, १९६१: जमीन धारणेची कमाल मर्यादा निश्चित करणारा कायदा
कलम ४७, पोट-कलम (१), खंड (ब): महाराष्ट्र शेतजमीन (जमीन धारणेची कमाल मर्यादा) अधिनियम, १९६१ अंतर्गत जमिनीच्या कमाल मर्यादेतून सूट देण्याचा अधिकार
महसूल व वन विभाग: जमीन धारणेच्या कमाल मर्यादेसंदर्भात आदेश जारी करणारा विभाग
वसंतदादा शुगर इन्स्टिट्यूट, मांजरी (बु.), ता. हवेली, जि. पुणे: ज्या संस्थेस जमीन धारणेच्या कमाल मर्यादेतून सूट देण्यात आली होती व नंतर रद्द करण्यात आली.
मौजे गोपाळपूर (रिठी), मौजे म्हसाळा व मौजे खापरी (सुभेदार), तालुका नागपूर ग्रामीण, जिल्हा नागपूर: वसंतदादा शुगर इन्स्टिट्यूट, मांजरी (बु.), ता. हवेली, जि. पुणे या संस्थेकडील जमीन
RNI No. MAHBIL /2009/37831
महाराष्टट्रõ शासन राजपत्र
असाधारण भाग चार-ब
वर्षष १२, अंक २०(८)] शुक्रवार, फेेब्रुुवारी १३, २०२६/माघ २४, शके १९४७ [पृष्टठे े२, किंकमं त : रुपये े९.००
असाधारण क्रमांक ७७
प्रााकिंधकृत प्राकाशन
महाराष्टट्र शासनाने महाराष्टट्र अकिंधकिंनयेमांन्वयेे तयेार केलेले
(भाग एक, एक-अ आकिंण एक-ल येांमध्येे प्राकिंसद्ध केलेले किंनयेम व आदेश येांव्येकिंतररक्त) किंनयेम व आदेश.
महसूल व वन किंवभाग
मंंत्राालय (मंुख्य इमंारत), पहि�ला मंजला, मंादाामं काामंा मंागग, �ुतात्मंा राजगुरु चाौका,
मंुंबई ४०० ०३२, हिदानांांका १३ फेेब्रुुवाारी २०२६.
आदेश
महाराष्टट्र शेतजमीन (जमीन धारणेची कमाल मयेाषदा) अकिंधकिंनयेम, १९६१.
क्रमंाकां आयसीीएचा-२०२३/प्र.क्र.४४/ल-७.— ज्याअर्थीी, मं�ाराष्ट्र शेते जमंीनां (जमंीनां धाारणेेचाी कामंाल मंयागदाा) अहिधाहिनांयमं, १९६१
(१९६१ चाा मं�ा. सीत्ताावाीसी) (यात यापुढेे ज्याचाा “उक्त अहिधाहिनांयमं”असीा हिनांदाेशे कारण्यात आला आ�े) याच्या कालमं ४७, पोट-कालमं
(१), खंंड (ब) च्या तरतुदाीनांुसीार महाराष्टट्र शासन राजपत्र, भााग-४ ब, मंध्यवाती उपहिवाभााग, असीाधाारणे क्रमंांका २३६, हिदानांांका २६
जूनां २०२५ रोजी प्रहिसीद्ध कारण्यात आलेला मं�सीूल वा वानां हिवाभााग, शेासीनां आदाेशे क्रमंांका आयसीीएचा-२०२३/प्र.क्र.४४/ल-७, हिदानांांका २६
जूनां २०२५ (यात यापुढेे ज्याचाा “उक्त आदाेशे”असीा हिनांदाेशे कारण्यात आला आ�े) अन्वाये वासींतदाादाा शेुगर इन्स्टिन्�टट्यूूट, मंांजरी (बु.),
ता. �वाेली, हिज. पुणेे (यात यापुढेे ज्याचाा “सीावागजहिनांका हिवाश्वा�त सीं�र्थीा”असीा हिनांदाेशे कारण्यात आला आ�े) या हिवाश्वा�त सीं�र्थीेसी मंौजे
गोपाळपूर (रिरठीी), मंौजे म्�सीाळा वा मंौजे खंापरी (सीुभाेदाार), तालुकाा नांागपूर ग्राामंीणे, हिजल्�ा नांागपूर येर्थीील एकाूणे ६९.७३ �ेक्टर जमंीनां
धाारणे कारण्यासी हिवाहिशेष्ट अटी वा शेतीच्या अधाीनां रा�ूनां उक्त अहिधाहिनांयमंातील तरतुदाीमंधाूनां सीूट दाेण्यात आली आ�े;
आहिणे, ज्याअर्थीी, सीदार सीावागजहिनांका हिवाश्वा�त सीं�र्थीेला नांव्यानांे मंंजुरी दाेण्याबाबत शेासीनां हिवाचााराधाीनां असील्यामंुळे, यासींबंधाी यापूवाी
हिनांगगहिमंत काेलेला शेासीनां आदाेशे रद्द कारणेे आवाश्यका आ�े.
त्याअर्थीी आता, मं�ाराष्ट्र शेेतजमंीनां (जमंीनां धाारणेेचाी कामंाल मंयागदाा) अहिधाहिनांयमं, १९६१ (१९६१ चाा मं�ा. सीत्ताावाीसी) च्या
कालमं ४७, पोट-कालमं (१), खंंड (ब) द्वाारे प्रदाानां काेलेल्या अहिधाकाारांचाा वाापर कारूनां, याद्वाारे मं�सीूल वा वानां हिवाभााग, शेासीनां आदाेशे क्र.
आयसीीएचा-२०२३/प्र.क्र.४४/ल-७, हिदानांांका २६ जूनां २०२५ रद्द कारण्यात येत आ�े.
मं�ाराष्ट्राचाे राज्यपाल यांच्या आदाेशेानांुसीार वा नांावाानांे,
सत्येनारायेण बजाज,
शेासीनांाचाे सी�सीहिचावा.
(१)
भााग चाार-ब-७७–१2 महाराष्टट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग चार-ब, फेेब्रुुवारी १३, २०२६/माघ २४, शके १९४७
REVENUE AND FOREST DEPARTMENT
Mantralaya (Main Building) 1st Floor, Madam Cama Marg,
Hutatma Rajguru Square, Mumbai 400 032, dated 13th February 2026.
Order
Maharashtra agricultural (lands ceiling on holdings) act, 1961.
No. ICH-2023/C.R.44/L-7.— Whereas, by the Government Order, Revenue and Forest department,
No. ICH-2023/C.R..44/L-7, dated 26th June 2025 (hereinafter referred to as “the said Order”) published
in the Maharashtra Government Gazette, Part-4 B, Central Sub-division, Extraordinary No.236,
dated 26th June 2025, issued in pursuance of the provisions of clause (b) of sub-section (1) of Section
47 of the Maharashtra Agricultural Lands (Ceiling on Holdings) Act, 1961 (Mah. XXVII of 1961)
(hereinafter referred to as “the said Act”), the Government of Maharashtra had exempted the 69.73
hectare land being so held by Vasantdada Sugar Institute Ltd., Manjari BK, Taluka Haveli, District
Pune (hereinafter referred to as “the said Public Trust”) at Mauje Gopalpur (Rithi), Mauje Mhasala,
and Mauje Khapri Subhedar, Taluka Nagpur (Rural), District Nagpur from the provisions of the
said Act subject to certain terms and conditions mentioned therein ;
And whereas, the Government thinks to grant a fresh approval to the said Public Trust, it is
necessary to rescind the said earlier Government Order issued in this behalf.
Now, therefore in exercise of the powers conferred by clause (b) of sub-section (1) of Section 47
of the Maharashtra Agricultural Lands (Ceiling on Holdings) Act, 1961 (Mah. XXVII of 1961), the
Government of Maharashtra hereby rescinds the Government Order, Revenue and forest Department,
No. ICH-2023/C.R.44/L-7, dated 26th June 2025.
By order and in the name of the Governor of Maharashtra,
SATYANARAYAN BAJAJ,
Joint Secretary to Government.
ON BEHALF OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATION, PRINTED AND PUBLISHED BY DIRECTOR,
RUPENDRA DINESH MORE, PRINTED AT GOVERNMENT CENTRAL PRESS, 21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD,
MUMBAI 400 004 AND PUBLISHED AT DIRECTORATE OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATIONS,
21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD, MUMBAI 400 004. EDITOR : DIRECTOR, RUPENDRA DINESH MORE.