Official Gazette Notification Text
Official TranscriptRNI No. MAHBIL /2009/40124 मांहाारााष्ट्रट शाासन रााजपत्र असाधााराण भााग पाचे �र्षव ११, अ�क २१ (२)] सोमां�ारा, वि�संबरा ८, २०२५/अग्रहाायण १७, शाके १९४७ [पष्ृठी े८ , विकंमांत : रुपय े२६.०० असाधााराण क्रमांा�क ९५ प्रााविधाकृत प्राकाशान मांहाारााष्ट्र वि�धाानसभाेत � मांहाारााष्ट्र वि�धाानपरिरार्षदेेत सादेरा केलेेलेी वि�धाेयके. मांहाारााष्ट्र वि�धाानमां��ळ सविचे�ालेय मंहीारााष्ट्र वि�धाानसभाेते...
RNI No. MAHBIL /2009/40124 मांहाारााष्ट्रट शाासन रााजपत्र असाधााराण भााग पाचे �र्षव ११, अ�क २१ (२)] सोमां�ारा, वि�संबरा ८, २०२५/अग्रहाायण १७, शाके १९४७ [पष्ृठी े८ , विकंमांत : रुपय े२६.०० असाधााराण क्रमांा�क ९५ प्रााविधाकृत प्राकाशान मांहाारााष्ट्र वि�धाानसभाेत � मांहाारााष्ट्र वि�धाानपरिरार्षदेेत सादेरा केलेेलेी वि�धाेयके.
मांहाारााष्ट्र वि�धाानमां��ळ सविचे�ालेय मंहीारााष्ट्र वि�धाानसभाेते विदोनांक ८ वि�संबरा, २०२५ राोजी पुुरा:स्थााविपुते कराण्याते आलूेलूे खीालूीलू वि�धाेयक मंहीारााष्ट्र वि�धाानसभाा विनयमं ११६ अन्�ये प्रविसद्ध कराण्याते येते आहीे :— L. A. BILL No. XCII OF 2025.
A BILL FURTHER TO AMEND THE MAHARASHTRA PUBLIC TRUSTS ACT. सन २०२५ चेे वि�धाानसभाा वि�धाेयक क्रमांा�क ९२. मांहाारााष्ट्र सा�वजविनक वि�श्�स्तव्य�स्थाा अविधाविनयमांात आणखीी सुधााराणा कराण्यासाठीी वि�धाेयक.
ज्याअथाी, रााज्य वि�धाानमंंडळााच्या दोोन्हीी सभाागृृहीांचेे अविधा�ेशन चेालूू नव् हीतेे ; १९५० चेा २९. आविण ज्याअथाी, याते यापुुढेे विदोलूेल्या प्रयोजनांकरिरातेा, मंहीारााष्ट्र सा�वजविनक वि�श्�स्तेव्य�स्थाा अविधाविनयमंाते आणखीी सुधााराणा कराण्यासाठीी मंहीारााष्ट्राच्या रााज्यपुालूांनी तेात्काळा कायव�ाहीी कराणे जीमंुळाे आ�श्यक व्हीा�े, अशी पुरिरास्थिस्थातेी अस्थिस्तेत्�ाते असल्याबद्दलू त्यांचेी खीात्रीी पुटलूी हीाेतेी; आविण, म् हीणून, त् यांनी विदो नांक १ सप् टंबरा २०२५ रााेजी, मंहीारााष् ट्र सा�जविन क वि� श्�स् तेव् य�स् थाा (सुधााराणा) अध् यादोेश, २०२५, हीा २०२५ चेा मंहीा.
अध् या. ७. प्रख् याविपु ते केलूा हीाेतेा ; भाागृ पुाचे- ९५-१ (१) एचे बी २४०५-१2 मांहाारााष्ट्रट शाासन रााजपत्र असाधााराण भााग पाचे, वि�संबरा ८, २०२५/अग्रहाायण १७, शाके १९४७ आविण ज् याअथाी, उक् ते अध् यादोेशाचेे रााज् य वि� धाानमंंडळााच् या अविधा विन यमंाते रुपुांतेरा कराणे इष् ट आहीे ; त् याअथाी, भाारातेीय गृणरााज् याच् या शहीात् तेरााव् या �षीीव, याद्वााराे, पुुढेीलू अविधा विन यमं कराण् याते येते आहीे :- संवि�प्ते ना� � १. (१) या अविधाविनयमंास, मंहीारााष्ट्र सा�वजविनक वि�श्�स्तेव्य�स्थाा (दोुसराी सुधााराणा) अविधाविनयमं, प्रारांभा. २०२५, असे म्हीणा�े.
(२) (अ) कलूमं ५ खीेराीज, तेो, तेात्काळा अंमंलूाते येईलू. (ब) कलूमं ५ हीे, रााज्य शासन, शाासकीय रााजपत्रात प्रविसद्ध केलूेल्या अविधासूचेनेद्वााराे विनयते कराीलू अशा विदोनांकास अंमंलूाते येईलू. सन १९५० चेा २. मंहीारााष्ट्र सा�जव विनक वि�श्�स्तेव्य�स्थाा अविधाविनयमं (याते यापुढेु ेज्याचेा विनदोशे , “मंुख्य अविधाविनयमं” १९५० चेा २९.
अविधाविनयमं क्रमंांक असा केलूा आहीे) याच्या कलूमं २ मंध्ये,- २९ याच्या कलूमं २ चेी सुधााराणा. (१) खींड (९) नंतेरा, पुुढेीलू खींड समंावि�ष्ट कराण्याते येईलू :- “(९अ) “अखींड वि�श्�स्ते” म्हीणजे, वि�श्�स्तेव्य�स्थाा लूेखीानुसारा विकं�ा या अविधाविनयमंाच्या तेरातेुदोंनुसारा आजी�नासाठीी विकं�ा कायमं वि�श्�स्ते म्हीणून विनयुक्ते केलूेलूा वि�श्�स्ते;”;
(२) खींड (१७) नंतेरा, पुुढेीलू खींड समंावि�ष्ट कराण्याते येईलू :- “(१७अ) “सा�विधा वि�श्�स्ते” म्हीणजे, वि�श्�स्तेव्य�स्थाा लूेखीानुसारा विकं�ा या अविधाविनयमंाच्या तेरातेुदोंनुसारा वि�विशष्ट कालूमंयावदोेसाठीी विनयुक्ते केलूेलूा वि�श्�स्ते;”;
(३) खींड (१८) ऐ�जी, पुुढेीलू खींड दोाखीलू कराण्याते येईलू :- “(१८) “वि�श्�स्ते” म्हीणज,े विजच्यामंध्य ेएकतेरा, एकट्याान ेविकं�ा इतेरा व्यक्तेंसोबते वि�श्�स्तेव्य�स्थाेचेी मंालूमंत्ताा विनविहीते केलूेलूी आही ेअशी व्यक्तेी आविण त्याते, सा�विधा वि�श्�स्तेाचेा � अखीडं वि�श्�स्तेाचेा समंा�शे हीोतेो;”.
सन १९५० चेा ३. मंुख्य अविधाविनयमंाच्या कलूमं १८ मंध्ये, पुोट-कलूमं (६) मंधाीलू, “अस्थिस्तेत्�ांते असेलू तेरा एक अविधाविनयमं क्रमंांक प्रते” या मंजकराु ानंतेरा, “आविण वि�श्�स्तेव्य�स्थाच्े या स्थाा�रा मंालूमंत्ताे�रा मंालूकी विकं�ा विहीतेसंबंधा दोशववि�णाऱ्या २९ याच्या कलूमं दोस्तेऐ�जाचेी प्रते” हीा मंजकूरा जादोा दोाखीलू कराण्याते येईलू.
१८ चेी सुधााराणा. सन १९५० चेा ४. मंुख्य अविधाविनयमंाच्या कलूमं ३० नंतेरा, पुुढेीलू कलूमं समंावि�ष्ट कराण्याते येईलू :- अविधाविनयमं क्रमंांक २९ मंध्ये न�ीन कलूमं ३०अ समंावि�ष्ट कराण.े सा�विधा वि�श्�स्तेाचेी “३०अ. (१) जेव्हीा सा�विधा वि�श्�स्तेाच्या विनयुक्तेीचेा वि�विशष्ट कालूा�धाी समंाप्ते हीोतेो तेेव्हीा, एकतेरा, विकं�ा अखींड वि�श्�स्तेव्य�स्थाा लूेखीामंध्य ेविकं�ा वि�श्�स्तेानं ी घेेतेलूल्े या कोणत्याहीी विनणयव ामंध्य ेएतेद्वि�रुद्ध काहीीहीी अंतेभातेूव वि�श्�स्तेाचेी असलूे तेराी, असा सा�विधा वि�श्�स्ते, त्याचेी पुुनविनवयुक्तेी झााल्याखीेराीज � हीोते नाहीी तेोपुयंते, वि�श्�स्ते म्हीणून विनयुक्तेी.
काये कराण्याचेे आविण कतेवव्ये पुारा पुाडण्याचेे बंदो कराीलू : पुरांतेु, जरा, वि�श्�स्तेाचेी विनयुक्तेी विकं�ा पुुनविनवयुक्तेी कराण्यासाठीी कोणत्याहीी वि�विनविदोवष्ट कालूा�धाीबाबते वि�श्�स्तेव्य�स्थाा लूेखीामंध्य ेकाहीीहीी नमंूदो केलूेलू ेनसेलू विकं�ा स्पुष्टपुण ेतेरातेूदो केलूेलूी नसेलू तेरा, वि�श्�स्तेव्य�स्थाा लूेखीामंध्ये विकं�ा वि�श्�स्तेांकडून घेेतेलूेलूा असू शकेलू अशा कोणत्याहीी विनणवयामंध्ये एतेद्वि�रुद्ध काहीीहीी अंतेभातेूव असलू ेतेराी, एका �ेळासे पुाचे �षीापुं यंतेच्या कालूा�धाीसाठीी वि�श्�स्तेाचेी एकमंतेाने विनयुक्तेी कराणे वि�द्यमंान विकं�ा उत्ताराजी�ी वि�श्�स्तेांसाठीी कायदोेशीरा असेलू.मांहाारााष्ट्रट शाासन रााजपत्र असाधााराण भााग पाचे, वि�संबरा ८, २०२५/अग्रहाायण १७, शाके १९४७ 3 (२) जरा अखींड वि�श्�स्ते म्हीणून वि�श्�स्तेाचेी विनयुक्तेी कराण्यासाठीी वि�श्�स्तेव्य�स्थाा लूेखीामंध्ये कोणतेीहीी वि�विशष्ट तेरातेूदो अंतेभातेूव नसेलू तेरा, वि�श्�स्तेव्य�स्थाच्े या पुरिरापुाठीामंध्य ेविकं�ा वि�श्�स्तेांकडनू घेेतेलूेलूा असू शकेलू अशा कोणत्याहीी विनणवयामंध्ये एतेद्वि�रुद्ध काहीीहीी अंतेभाूवते असलूे तेराी, वि�श्�स्तेव्य�स्थाेतेीलू कोणत्याहीी �ेळाी असलूेलूी अखींड वि�श्�स्तेांचेी संख्या, वि�श्�स्तेांच्या एकूण संख्येच्या एक चेतेुथाांशपुे�ा अविधाक असणारा नाहीी :
पुरांतेु, वि�द्यमंान विकं�ा उत्ताराजी�ी वि�श्�स्तेांना, ज्याचेा कालूा�धाी समंाप्ते झाालूा आहीे त्या सा�विधा वि�श्�स्तेाचेी, पुुढेीलूपुैकी कोणतेहीे ी काराण उद्भा�ल्यामंुळा ेरिराक्ते झाालूल्े या अखीडं वि�श्�स्तेाच्या रिराक्ते जागृे�राचे के�ळा, अखींड वि�श्�स्ते म्हीणून एकमंतेाने विनयुक्तेी करातेा येईलू :- (अ) मंृत्यू ;
(ब) नादोाराी ; (क) अत्यंवितेक �ाधाक्व य, आजारापुण, – मंगृ ते ेशाराीरिराक विकं�ा मंानविसक असो,- या काराणामंुळाे त्याच्या पुदोाचेी काये � कतेवव्ये पुारा पुाडण्यास अ�मं विकं�ा अपुात्री ठीराणे ; (ड) कायमंस्�रूपुी पुरादोेशाते रााहीण्याच्या उद्देशाने भााराते सोडून जाणे ;
(इ) नैवितेक अधा:पुतेनाचेा अंतेभााव� असणाऱ्या कोणत्याहीी अपुरााधााबद्दलू दोोषीविसद्ध ठीराणे. (३) वि�श्�स्तेव्य�स्थाा लूेखीामंध्ये, विकं�ा वि�श्�स्तेांकडून घेेतेलूेलूा असू शकेलू अशा कोणत्याहीी विनणवयामंध्ये एतेद्वि�रूध्दो काहीीहीी अंतेभाूवते असलूे तेराी, सा�विधा वि�श्�स्तेांचेी विकं�ा अखींड वि�श्�स्तेांचेी, वि�श्�स्तेव्य�स्थाा लूेखीामंध्ये स्पुष्टपुणे विकं�ा अविन�ायव गृविभावतेाथाावने विनधाावरिराते केलूेल्या वि�श्�स्तेांच्या कमंालू संख्यच्े या मंयादोव ेतेचे नेहीमंी विनयुक्तेी कराण्याते यईे लू. त्यानुसारा, वि�द्यमंान विकं�ा उत्ताराजी�ी वि�श्�स्तेाचें ी, एकतेरा, सा�विधा वि�श्�स्तेाचेा कालूा�धाी संपुल्या�रा विकं�ा पुोट-कलूमं (२) च्या खींड (अ) तेे (इ) मंध्ये वि�विनविदोवष्ट केलूेलूी कोणतेीहीी घेटना घेडल्या�रा, वि�श्�स्तेव्य�स्थाा लूेखीामंध्य ेअशाप्रकारा ेविनधाावरिराते केलूल्े या वि�श्�स्तेांच्या कमंालू संख्येपुे�ा अविधाक संख्येते, कोणत्याहीी वि�श्�स्तेाचेी विकं�ा वि�श्�स्तेांचेी विनयुक्तेी करातेा येणारा नाहीी.”.
५. मंुख्य अविधाविनयमंाच्या कलूमं ५०अ नंतेरा, पुुढेीलू कलूमं समंावि�ष्ट कराण्याते येईलू :- सन १९५० चेा अविधाविनयमं क्रमंांक २९ यामंध्ये न�ीन कलूमं ५०ब समंावि�ष्ट कराणे. “५०ब. (अ) कोणत्याहीी वि�श्�स्ते व्य�स्थाेसाठीी योजना तेयारा कराण्याचेी विकं�ा त्याते फेेराबदोलू विदो�ाणी न्यायालूय, कराण्याचेी; विकं�ा इत्यादोंच्या जागृी धामंावदोाय आयुक्तेाचेा (ब) कोणत्याहीी वि�श्�स्तेव्य�स्थाेचेा अध्य� विकं�ा सभाापुतेी विकं�ा वि�श्�स्ते विकं�ा पुदोाविधाकाराी संदोभाव घेेणे.
म्हीणून कामं कराण्याचेी विकं�ा त्यांचेी काये पुारा पुाडण्याचेी; विकं�ा (क) कोणत्याहीी वि�श्�स्तेव्य�स्थाेच्या कोणत्याहीी वि�श्�स्तेाचेी विकं�ा वि�श्�स्तेांचेी विनयुक्तेी कराण्याचेी, अविधाकारिरातेा, अविधाकारा विकं�ा प्राविधाकारा असणाऱ्या कोणत्याहीी सा�वजविनक वि�श्�स्तेव्य�स्थाेच्या कोणत्याहीी वि�श्�स्तेव्य�स्थाा लूेखीातेीलू, योजनेतेीलू, विदोलूल्े या विकं�ा पुारिराते केलूल्े या कोणत्याहीी न्यायालूयाच्या आदोेशातेीलू विकं�ा हीुकुमंनाम्यातेीलू,- मंगृ तेो हीा अविधाविनयमं लूागृू हीोण्याच्या विदोनांकापुू�ी विकं�ा त्यानंतेरा विदोलूेलूा असो,- विदो�ाणी न्यायालूयाच्या विकं�ा विदो�ाणी न्यायाधाीशाच्या, विजल्हीा न्यायालूयाच्या विकं�ा विजल्हीा न्यायाधाीशाच्या कोणत्याहीी संदोभाावचेा, धामंावदोाय आयुक्तेाचेा संदोभाव म्हीणून अन्�याथाव लूा�ण्याते येईलू आविण तेो, त्यानुसारा, अविधाकारिरातेेचेा, अविधाकाराांचेा � प्राविधाकारााचेा �ापुरा कराीलू.”.4 मांहाारााष्ट्रट शाासन रााजपत्र असाधााराण भााग पाचे, वि�संबरा ८, २०२५/अग्रहाायण १७, शाके १९४७ सन १९५० ६. मंुख्य अविधाविनयमंाच्या कलूमं ६६क मंधाीलू, “ सहीा मंविहीन्यांपुयंते असू शकेलू इतेक्या साध्या चेा अविधाविनयमं काराा�ासाचेी विश�ा विकं�ा पुंचे�ीस हीजारा रुपुयांपुयंते असू शकेलू इतेक्या द्रव्यदोंडाचेी विश�ा हीोईलू विकं�ा क्रमंांक २९ याच्या दोोन्हीी विश�ा हीोतेीलू” या मंजकुरााऐ�जी, “एकतेरा, एक �षीावपुयंते असू शकेलू इतेक्या कोणत्याहीी �णवनाचेी कलूमं ६६क चेी सुधााराणा. काराा�ासाचेी विश�ा विकं�ा पुन्नास हीजारा रुपुयापुं यंते अस ूशकेलू इतेक्या द्रव्यदोंडाचेी विश�ा हीोईलू, विकं�ा दोोन्हीी विश�ा हीोतेीलू” हीा मंजकूरा दोाखीलू कराण्याते येईलू.
सन १९५०चेा ७. मंुख्य अविधाविनयमंाच्या कलूमं ६६खी मंधाीलू, “ तेीन मंविहीन्यांपुयंते असू शकेलू अशा साध्या अविधाविनयमं क्रमंांक काराा�ासाचेी विश�ा विकं�ा �ीस हीजारा रुपुयांपुयंते असू शकेलू इतेक्या द्रव्यदोंडाचेी विश�ा हीोईलू विकं�ा दोोन्हीी २९ याच्या कलूमं विश�ा हीोतेीलू” या मंजकुरााऐ�जी, “एक �षीावपुयंते असू शकेलू अशा साध्या काराा�ासाचेी विश�ा हीोईलू विकं�ा ६६खी चेी सुधााराणा.
पुन्नास हीजारा रुपुयापुं यंते अस ूशकेलू इतेक्या द्रव्यदोंडाचेी विश�ा हीोईलू, विकं�ा दोोन्हीी विश�ा हीोतेीलू” हीा मंजकूरा दोाखीलू कराण्याते येईलू. सन १९५०चेा ८. मंुख्य अविधाविनयमंाच्या कलूमं ७०अ मंध्ये, पुोट-कलूमं(१) मंधाीलू,- अविधाविनयमं क्रमंांक (१) वि�द्यमंान पुरांतेुकापुू�ी, पुुढेीलू पुरांतेुक समंावि�ष्ट कराण्याते येईलू :- २९ याच्या कलूमं ७०अ चेी सुधााराणा.
“ पुरांतेु, या पुोट-कलूमंाखीालूीलू अजव, विनष्कषीव नंदो�ल्याच्या, विकं�ा यथाास्थिस्थाविते,आदोेश पुारिराते केल्याच्या विदोनांकापुासून एकशे�ीस विदो�सांच्या आते, धामंावदोाय आयुक्तेाकडे सादोरा कराण्याते येईलू :”;
(२) वि�द्यमंान पुरांतेुकामंधाीलू,“ पुरांतेु” या मंजकुरााऐ�जी, “ पुरांतेु असे की ” हीा मंजकूरा दोाखीलू कराण्याते येईलू. सन १९५०चेा ९. मंुख्य अविधाविनयमंाच्या कलूमं ७५ मंधाीलू,- अविधाविनयमं क्रमंांक (१) “ अविपुलूासाठीी” या मंजकुराानंतेरा, “आविण कलूमं ७०अ खीालूीलू अजावसाठीी” हीा मंजकूरा २९ याच्या कलूमं ७५ चेी सुधााराणा. समंावि�ष्ट कराण्याते येईलू ;
(२) “अशी अविपुलूे” या मंजकुराानंतेरा, “आविण अजव” हीा मंजकूरा जादोा दोाखीलू कराण्याते येईलू. सन १९५०चेा १०. मंुख्य अविधाविनयमंाच्या कलूमं ८२ मंधाीलू, “ इलूाखीा शहीरा दोंडाविधाकाराी विकं�ा” हीा मंजकूरा अविधाविनयमं क्रमंांक �गृळाण्याते येईलू.
२९ याच्या कलूमं ८२ चेी सुधााराणा.5 मांहाारााष्ट्रट शाासन रााजपत्र असाधााराण भााग पाचे, वि�संबरा ८, २०२५/अग्रहाायण १७, शाके १९४७ 5 २०२५ चेा ११. (१) मंहीारााष्ट्र सा�जव विनक वि�श्�स्तेव्य�स्थाा (सधाु ाराणा) अध्यादोशे , २०२५, हीा, याद्वाारा,े विनराविसते सन २०२५ चेा मंहीा. अध्या. ७ मंहीारााष्ट्र अध्यादोेश कराण्याते येते आहीे.
क्रमंांक ७ याचेे (२) अशा प्रकाराे विनरासन झाालूे असलूे तेराी, उक्ते अध्यादोेशाद्वााराे सुधााराणा कराण्याते आलूेल्या मंुख्य विनरासन � व्या�ृत्ताी. अविधाविनयमंाच्या संबंविधाते तेरातेुदोीन्�य ेकराण्याते आलूेलूी कोणतेीहीी कृतेी विकं�ा कोणतेीहीी काय�व ाहीी (काढेण्याते आलूेलूी कोणतेीहीी अविधासूचेना विकं�ा विदोलूेलूा आदोेश यांसही) हीी, या अविधाविनयमंान्�ये सुधााराणा कराण्याते आलूेल्या मंुख्य अविधाविनयमंाच्या संबंविधाते तेरातेुदोंन्�ये कराण्याते आलूेलूी कोणतेीहीी कृतेी, कायव�ाहीी विकं�ा, यथाास्थिस्थाविते, काढेण्याते आलूेलूी अविधासूचेना विकं�ा विदोलूेलूा आदोेश असल्याचेे मंानण्याते येईलू.6 मांहाारााष्ट्रट शाासन रााजपत्र असाधााराण भााग पाचे, वि�संबरा ८, २०२५/अग्रहाायण १७, शाके १९४७ उद्देेशा � काराणे या�चेे विन �ेदेन मंहीारााष्ट्र रााज्यातेीलू सा�वजविनक, धााविमंवक � धामंावथाव वि�श्�स्तेव्य�स्थाांचेे विनयमंन कराणे आविण त्यांच्या काराभााराासाठीी अविधाक चेागृं लूी तेरातेूदो कराण्यासाठीी, मंहीारााष्ट्र सा�जव विनक वि�श्�स्तेव्य�स्थाा अविधाविनयमं (१९५० चेा २९) अविधाविनयविमंते केलूा आहीे.
२. अस ेविनदोशनव ास आलू ेआही ेकी, अखीडं विकं�ा कायमं वि�श्�स्ते आविण सा�विधा वि�श्�स्ते याचें ी विनयुक्तेी � त्याचें ा कायकव ाळा याबाबते वि�वि�धा वि�श्�स्तेव्य�स्थाा लूेखीामंं ध्य ेस्पुष्टतेा नसल्यामंुळा ेधामंादोव ाय आयुक्तेासमंोरा � न्यायालूयासमंोरा बहीुवि�धा वि��ादो येतेाते. त्यामंुळाे, वि�श्�स्तेव्य�स्थाांच्या कामंकाजा�रा, लूाभाार्थ्यांयांच्या � जनतेेच्या कल्याणा�रा पुरिराणामं हीोतेो.
जेव्हीा सा�विधा वि�श्�स्ते � अखींड वि�श्�स्ते यांच्या विनयुक्तेीबाबते वि�श्�स्ते लूेखीाते कोणतेीहीी वि�विशष्ट तेरातेूदो अंतेभाूवते केलूेलूी नसतेे तेेव्हीा, त्यांच्या विनयुक्तेीसाठीी न�ीन कलूमं ३०अ समंावि�ष्ट करून, त्याद्वााराे अविधाविनयमंाते तेरातेूदो कराणे इष्ट आहीे असे �ाटलूे. उक्ते अविधाविनयमंाच्या कलूमं २(१८) मंध्ये अंतेभाूवते असलूेल्या “वि�श्�स्ते” या संज्ञेेच्या वि�द्यमंान व्याख्येते, त्यांच्या विनयुक्तेीच्या कालूा�धाी�रा आधाारिराते वि�श्�स्तेांचेे, म्हीणजेचे, सा�विधा वि�श्�स्तेांचेे � अखींड वि�श्�स्तेांचेे प्रकारा वि�विनविदोवष्ट कराण्याच्या प्रयोजनासाठीी सुधााराणा कराण्याचेे प्रस्तेावि�ते केलूे हीाेतेे.
३. उक्ते अविधाविनयमंाचेे कलूमं १८ हीे, “सा�वजविनक वि�श्�स्तेव्य�स्थाांच्या नंदोणी”शी संबंविधाते आहीे. कलूमं १८ च्या पुोट-कलूमं (६) मंधाीलू प्रस्तेावि�ते सधाु ाराणेते अशी तेरातेूदो केलूी हीातेे ी की, वि�श्�स्तेव्य�स्थाेचेी नंदोणी कराण्याच्या अजावसोबते, वि�श्�स्तेव्य�स्थाांच्या स्थाा�रा मंालूमंत्ताे�राीलू मंालूकीहीक्क विकं�ा विहीतेसंबंधा दोशववि�णाऱ्या दोस्तेऐ�जाचेी प्रते जोडलूी पुाविहीजे. यामंुळाे, वि�श्�स्तेव्य�स्थाेचेी नंदोणी करातेाना, कोणत्याहीी मंालूमंत्ताे�रा वि�श्�स्तेव्य�स्थाा मंालूमंत्ताा म्हीणून केल्या जाणाऱ्या कोणत्याहीी खीोट्याा दोाव्यास प्रवितेबंधा हीोईलू.
४. जेव्हीा वि�श्�स्तेव्य�स्थाा लूेखीाते विकं�ा कोणत्याहीी योजनेते, विदोलूल्े या विकं�ा पुारिराते केलूल्े या कोणत्याहीी न्यायालूयाच्या आदोेशाते अथा�ा हीुकुमंनाम्याते, विदो�ाणी न्यायालूयाचेा विकं�ा विदो�ाणी न्यायाधाीशाचेा अथा�ा विजल्हीा न्यायालूयाचेा विकं�ा विजल्हीा न्यायाधाीशाचेा संदोभाव विदोलूेलूा असेलू, अशा प्रकराणामंं ध्य,े न्यायालूयाच्या � धामंादोव ाय आयुक्तेाच्या अविधाकारिरातेेचेा प्रश्न सोडवि�ण्यासाठीी अशा प्रकराणी, धामंादोव ाय आयुक्तेास, अविधाकारिरातेा, अविधाकारा � प्राविधाकारा यांचेा �ापुरा कराणे शक्य व्हीा�े यासाठीी अशा संदोभाावचेा, धामंावदोाय आयुक्तेाचेा संदोभाव म्हीणून अन्�याथाव लूा�ण्याते येईलू, अशी तेरातेूदो कराण्यासाठीी उक्ते अविधाविनयमंामंध्ये न�ीन कलूमं ५०ब समंावि�ष्ट कराण्याचेे प्रस्तेावि�ते केलूे हीाेतेे.
५. धामंावदोाय आयुक्तेाचेी पुू�वमंंजुराी न घेेतेा वि�श्�स्तेव्य�स्थाेचेी स्थाा�रा मंालूमंत्ताा दोुसऱ्याच्या ना�े केल्याबद्दलू विश�ा कराण्याचेी तेरातेूदो, उक्ते अविधाविनयमंाच्या कलूमं ६६क मंध्ये केलूेलूी आहीे आविण विनधावन � दोुबवलू घेटकातेीलू रुग्णांसाठीी धामंावदोाय रुग्णालूयांमंध्ये रााखीी� खीाटांच्या बाबतेीते कलूमं ४१अअ खीालूीलू विनदोेशांचे ेअनुपुालून कराण्याते कसूरा कल्े याबद्दलू विश�ा कराण्याचेी तेरातेूदो, कलूमं ६६खी मंध्य ेकेलूी आही.े �राीलू संदोविभावते उल्लूंघेनाचेी वि�वि�धा उदोाहीराणे शासनाच्या विनदोवशनास आलूी आहीेते. म्हीणून, विश�ेचेा जराब बसा�ा या दोृष्टीने, उक्ते कलूमंाते सुयोग्य सुधााराणा करून, वि�द्यमंान विश�ांमंध्ये �ाढे कराण्याचेे प्रस्तेावि�ते केलूे हीोतेे.
६. उपु विकं�ा सहीायक धामंावदोाय आयुक्ते यांच्यासमंोराीलू कायव�ाहीीच्या बाबतेीते धामंावदोाय आयुक्तेाच्या पुुनराी�णकाराी अविधाकाराांचेी तेरातेूदो, कलूमं ७०अ मंध्ये केलूी आहीे. तेथााविपु, उक्ते कलूमं ७०अ अन्�ये अजव दोाखीलू कराण्यासाठीी कोणतेीहीी कालूमंयादोव ा वि�विनविदोवष्ट केलूेलूी नाहीी. म्हीणनू , उक्ते कलूमंाखीालूीलू अजव बरााचे कालूा�धाी उलूटल्यानंतेरा दोेखीीलू दोाखीलू केलूे जातेाते. म्हीणून, असा अजव दोाखीलू कराण्यासाठीी एकशे�ीस विदो�सांच्या मंुदोतेीचेी तेरातेूदो कराण्याकरिरातेा उक्ते कलूमं ७०अ मंध्ये सुधााराणा कराण्याचेे प्रस्तेावि�ते केलूे हीोतेे.
७. रााज्य वि�धाानमंंडळााच्या दोोन्हीी सभाागृृहीांचेे अविधा�ेशन चेालूू नव् हीतेे आविण उपुराोक्ते प्रयोजनांसाठीी मंहीारााष्ट्र सा�वजविनक वि�श्�स्तेव्य�स्थाा अविधाविनयमं ाते आणखीी सुधााराणा कराण्याकरिरातेा, मंहीारााष्ट्राच्या रााज्यपुालूांनी तेात्काळा कायव�ाहीी कराणे जीमंुळाे आ�श्यक व्हीा�े अशी पुरिरास्थिस्थातेी अस्थिस्तेत्�ाते असल्याबद्दलूमांहाारााष्ट्रट शाासन रााजपत्र असाधााराण भााग पाचे, वि�संबरा ८, २०२५/अग्रहाायण १७, शाके १९४७ 7 त्यांचेी खीात्रीी पुटलूी हीोतेी, आविण म्हीणून त्यांनी विदोनांक १ सप्टंबरा २०२५ राोजी मंहीारााष्ट्र सा�वजविनक वि�श्�स्तेव्य�स्थाा (सुधााराणा) अध्यादोेश, २०२५ (सन २०२५ चेा मंहीारााष्ट्र अध्यादोेश क्रमंांक ७), हीा प्रख्याविपुते केलूा हीोतेा.
८. उक्ते अध्यादोेशाचेे रााज्य वि�धाानमंंडळााच्या अविधाविनयमंाते रुपुांतेरा कराणे हीा या वि�धाेयकाचेा हीेतेू आहीे. मंुंबई, देे�ंद्र फ�ण�ीस, विदोनांक ११ नोव् हींबरा, २०२५. मंुख्य मंंत्रीी.8 मांहाारााष्ट्रट शाासन रााजपत्र असाधााराण भााग पाचे, वि�संबरा ८, २०२५/अग्रहाायण १७, शाके १९४७ �ैधााविन क अविधा कारा साेपवि� ण् यास�ब�धाीचेे ज्ञाापन या वि� धाेयकाते �ैधााविन क अविधा कारा साेपुवि� ण् यासंबंधाीचेा पुुढेीलू प्रस् तेा� अंतेभाूते आहीे :— खी�� १(२) (ब).—या खींडान् �ये, रााज् य शासन शाासकीय रााजपत्रातीले अविधा सूचेनेद्वााराे विन यते कराीलू अशा विदो नांकास कलूमं ५ अंमंलूाते आणण् याचेा अविधा कारा, रााज्य शासनाकडे घेेण् याते आलूा आहीे.
२. �ैधााविन क अविधा कारा साेपुवि� ण्यासंबंधाीचेा �रा नमंूदो केलूेलूा प्रस् तेा�, सामंान् य स् �रूपुाचेा आहीे. वि�धाान भा�न, विजतंद्र भााेळे, नागृपुुरा, सविचे�-१, विदोनांक ८ विडसंबरा, २०२५. मंहीारााष् ट्र वि�धाानसभाा.
ON BEHALF OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATION, PRINTED AND PUBLISHED BY DIRECTOR, RUPENDRA DINESH MORE, PRINTED AT GOVERNMENT PRESS AND BOOK DEPOT, CIVIL LINES, NAGPUR-440 001 AND PUBLISHED AT DIRECTORATE OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATION, 21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD, MUMBAI-400 004. EDITOR : DIRECTOR, RUPENDRA DINESH MORE.