The document is the Legislative Assembly Bill No. LXXXIII of 2025 from the Government of Maharashtra, India, titled "Maharashtra Dharma Dwesh Nivaran Adhiniyam, 2025" (Maharashtra Prevention of Insult and Hatred Against Religions, Religious Books, Religious Personalities, and Religious Places Act, 2025).
The bill aims to prevent insult and hatred against religions, religious books, religious personalities, and religious places. It addresses concerns about the spread of animosity and malice through social media and other channels, and emphasizes the importance of fraternity and protection of religious beliefs.
Key points include:
* **Applicability**: The act applies to the entire state of Maharashtra and comes into effect immediately.
* **Definitions**: The act defines key terms like "Vilambana" (desecration), "Dharmagranth" (religious texts), "Shasan" (Government), and "Vihit" (prescribed).
* **Offenses**: It criminalizes acts that insult religious beliefs, desecrate places of worship, defame religious texts, or incite hatred between different religions or castes, encompassing actions through words, gestures, writings, pictures, or audio-visual media.
* **Penalties**: Violators will face imprisonment for a term not less than seven years, extendable to ten years, along with a fine of ₹2 lakh.
* **Legal Procedures**: Offenses under this act are cognizable, non-bailable, and triable by a First Class Magistrate and Sessions Court.
* **Rule-Making Power**: The State Government can create rules to implement the act, subject to pre-publication in the official gazette and review by the State Legislature.
The statement of objects and reasons emphasizes the need to maintain social harmony and prevent acts that incite hatred, stating the act is intended to ensure people in the state live in unity.
Contact information:
Abu Asim Azmi, In-charge Member.
Jitendra Bhole, Secretary-1, Maharashtra Legislative Assembly.
Key Entities Referenced
Maharashtra Legislature Secretariat : Responsible for presenting the bill to the Maharashtra Legislative Assembly and Maharashtra Legislative Council.
Maharashtra : The geographical region where the bill is applicable.
L. A. BILL No. LXXXIII OF 2025 : A bill to prevent insult and hatred against religions, religious books, religious personalities, and religious places.
Maharashtra Legislative Assembly : The legislative body that will consider and potentially pass the bill.
Indian Constitution : Referenced as enshrining the values of fraternity and religious freedom that the bill aims to protect.
See Full Document Text
RNI No. MAHBIL /2009/40124
मांहाारााष्ट्रट शाासन रााजपत्र
असाधाारा� भाागु पाचे
�षाम ११, अ�क २५(३)] शाुक्र�ारा, विडंसंबरा १२, २०२५/अग्रंहााय� २१, शाके १९४७ [पष्ृठी े ५, विकंमांत : रुपय े२६.००
असाधाारा� क्रमांा�क ११५
प्रेाविधाकृत प्रेकाशान
मांहाारााष्ट्र वि�धाानसभाेत � मांहाारााष्ट्र वि�धाानपरिराषादेेत सादेरा केलेेलेी वि�धाेयके.
मांहाारााष्ट्र वि�धाानमां�डंळ सविचे�ालेय
र्महेारााष्ट्र भिवाधानस�ेत भिदाना�� १२ विडंसंबरा, २०२५ राोजाी पुरा:स्र्थीाभिपत �राण्याात आलेेलेे खाालेीले भिवाधेया� र्महेारााष्ट्र भिवाधानस�ा
विनयमां ११६ अन्वायाे प्रभिसद्धे �राण्याात याेत आहेे :—
L. A. BILL No. LXXXIII OF 2025.
A BILL
TO PROVIDE FOR PREVENTION OF INSULT AND HATRED AGAINST
RELIGIONS, RELIGIOUS BOOKS, RELIGIOUS PERSONALITIES AND
RELIGIOUS PLACES.
सन २०२५ चेे वि�धाानसभाा वि�धाेयक क्रमांा�क ८३.
मांहाारााष्ट्र धामांम द्वेेषाास आवि� प्रेेविषात, धामांमगुुरू � धामांमग्रं�थ, धामांमस्थाने या�चेी वि�डंंबना कराण्यास
प्रेवितब�धा कराण्यासाठीी वि�धाेयक.
ज्यााअर्थीी, भि�न्न धर्मम, जाात, सर्मुदााया आभि� त्याा�च्यााशीी भिनगडीीत भि�ंवाा अनुषं�भिग� बााबांना भिवाचााराात
घेेऊन सर्माजाात वाैर्मनस्या, द्वेेषं आभि� �ुप्रवाृत्तीी पसराावाण्याास प्रभितबा�ध �राण्याासाठीी तरातूदा �रा�े आवाश्या�
आहेे;
आभि� ज्यााअर्थीी, �ाराताच्याा रााज्याघेटनेच्याा प्रास्ताभिवा�ेत नागरिरा�ा�र्मध्याे बा�धु�ावा वााढवा�े, सन्र्मानाचाी
हेर्मी दाे�, वाैयाक्ति�त� आभि� प्रत्याे� सर्मुदाायााच्याा धाभिर्मम� श्रद्धेेचाे राक्ष� �रा�े हेे ए� ध्याेया म्हे�ून भिनभिहेत �ेलेे
गेलेे आहेे;
(१)
�ाग पाचा-११५–१.
एचाबाी २४९३–१.2 मांहाारााष्ट्रट शाासन रााजपत्र असाधाारा� भाागु पाचे, विडंसंबरा १२, २०२५/अग्रंहााय� २१, शाके १९४७
आभि� ज्यााअर्थीी, धर्मम वा श्रद्धेेचाे स्वाात�त्र्या हेा स�भिवाधानातीले र्मुख्या तरातुदाीचाा गा�ा आहेे. धर्ममभिचाभि�त्सा
आभि� धर्ममभि�न्नता भि�ंवाा धर्ममप्रसारा वाा सर्मर्थीमन याा बााबाी धर्ममस्वाात�त्र्यााच्याा आभि� अभि�व्या�ती स्वाात�त्र्यााचाा
�ाग आहेेत. तर्थीाभिप, धर्मम, वा�शी, रा�ग, �ाषंा याावारून �ो�त्यााहेी �ेदा�ावाास स�भिवाधानाचाी स�र्मती नाहेी;
आभि� ज्यााअर्थीी, असे भिदासून आलेे आहेे �ी, सोशीले भिर्मडीीयााचाा आभि� इतरा साधने वाापरून
भिचार्थीावा�ीखाोरा �ाषं� आभि� भिटप्पण्याा �रून वाैर्मनस्यापू�म वाातावारा� भिनर्मा�म �राण्यााचाा प्रयात्न सर्माजाभिवाघेात�
घेट�ा��डीून �ेलेा जाात आहेे. सर्माजाात भिवाना�ारा� द्वेेषं आभि� दाु�ामवाना भिनर्माम� �ेलेी जाात आहेे.
�ारातासाराख्याा बाहेु-स�स्�ृतीच्याा सार्माभिजा� जाडी�घेडी�ीच्याा दाेशीालेा हेा प्र�ारा �ले�भि�त �रा�ाराा आभि�
प्रभित�ूले दाेखाीले आहेे;
आभि� ज्यााअर्थीी, भिवाभिवाध प्रसग� ी वाैर्मनस्या, द्वेेषं पसराभिवाताना �ायादाा आभि� सव्ु यावास्र्थीच्े याा सर्मस्याा भिनर्मा�म
हेोत आहेे आभि� त्याार्मुळेे भिनष्पाप नागरिरा�ा�चाे र्मृत्याू दाेखाीले हेोत आहेेत;
आभि� ज्यााअर्थीी, याावारून असे दाेखाीले भिदासते �ी सर्माजाात वाैर्मनस्या, द्वेेषं आभि� दाु�ामवाना भिनर्माम�
�राण्यााच्याा दाुष्�ृत्याा�चाे भिनर्मूमलेन �राण्याासाठीी सध्यााचाे �ायादाे प्र�ावाी नसल्यााचाे भिसद्धे झाालेे आहेे;
आभि� ज्यााअर्थीी, सावामजाभिन� �ल्याा�ाच्याा भिहेतासाठीी सर्माजाात शीत्रुुत्वा, द्वेेषं आभि � दाु�ामवाना
पसरावाण्याापासून राोखा�े आवाश्या� आहेे.
त्यााअर्थीी, रााज्याातीले लेो� ए�ोप्यााने रााहेतीले यााचाी खाात्रुी �राण्यााच्याा दाृक्तिष्ट�ोनातून र्मानवाी हे��
अबााभिधत रााहेावाेत आभि� सर्माजाात वाैर्मनस्या, द्वेेषं आभि� दाु�ामवाना पसरावा�े आभि� त्यााच्यााशीी स�बा�भिधत भि�ंवाा
आनषंु भि�ग� बााबांसाठीी �ारातीया ग�रााज्यााच्याा शीहेात्तीरााव्याा वाषंी यााद्वेारा,े पुढीलेप्रर्मा� ेअभिधभिनयार्म �राण्याात याते
आहेे.
स�भिक्षप्त नावा १. (१) याा अभिधभिनयार्मास र्महेारााष्ट्र धर्मम द्वेेषंास आभि� प्रेभिषंत, धर्ममगुरू वा धर्ममग्रं�र्थी, धर्ममस्र्थीाने याा�चाी
व्यााप्ती वा प्रारा��. भिवाडींबाना �राण्याास प्रभितबा�ध अभिधभिनयार्म, २०२५ असे म्हे�ावाे.
(२) तो स�पू�म र्महेारााष्ट्र रााज्याास लेागू आहेे.
(३) तो तात्�ाळे अ�र्मलेात याेईले.
व्यााख्याा. २. याा अभिधभिनयार्मात, स�दा�ामनुसारा दाुसराा अर्थीम अपेभिक्षत नसेले तरा, -
(१) “भिवाडींबान” यााचाा अर्थीम, शीब्दा, हेावा�ावा, भिलेभिखात बााबाी, छाापीले असो वाा नसो, भि�ंवाा
भिचात्रुे भि�ंवाा �ाहेी इतरा क्तिव्हेभिडीओ भि�ंवाा ऑभिडीओ र्माध्यार्म, सावामजाभिन� भि�ंवाा खााजागीरिरात्याा सोशीले
र्मीभिडीयाा प्लेॅटफॉॉर्मम वाापरून, भिप्र�ट भि�वाा इलेे�ट्रॉभिन� र्मीभिडीयाा भि�ंवाा स�वाादााचाे इतरा �ो�तेहेी साधन
यााद्वेाराे-धाभिर्मम� श्रद्धेा�चाा अपर्मान, धाभिर्मम� उपासनेचाे भिठी�ा� भि�ंवाा श्रद्धेास्र्थीान अपभिवात्रु �रा�े,
धर्ममग्रं�र्थीा�चाा अवार्मान, भिवाभिवाध जााती, धर्मम याा�च्याात वाैरा, द्वेेषं भिनर्माम� �राण्याासाठीी �ो�त्यााहेी प्र�ाराे
�ेलेेलेी �ृती;
(२) “धर्ममग्रं�र्थी” यााचाा अर्थीम, धर्ममग्रं�र्थी म्हे�ून र्मान्याता असलेेलेे ग्रं�र्थी जासे �ी, गीता, बाायाबाले,
�ुराा�, अवाेस्ता याासाराखाे धर्ममग्रं�र्थी भि�वाा अन्या प�र्थीा�चाे श्रद्धेाग्रं�र्थी;
(३) “शीासन” भि�ंवाा “रााज्या शीासन” यााचाा अर्थीम र्महेारााष्ट्र शीासन, असा आहेे;
(४) “भिवाभिहेत” यााचाा अर्थीम, याा अभिधभिनयार्मान्वायाे तयाारा �राण्याात आलेेलेे भिनयार्म, असा आहेे.मांहाारााष्ट्रट शाासन रााजपत्र असाधाारा� भाागु पाचे, विडंसंबरा १२, २०२५/अग्रंहााय� २१, शाके १९४७ 3
३. ज्याा �ो�त्यााहेी व्या�ती, शीब्दा, हेावा�ावा, भिलेभिखात बााबाी, छाापीले असो वाा नसो, भि�ंवाा भिचात्रुे हेा अभिधभिनयार्म
�ो�त्याा व्या�तंना
भि�वां ा �ाहेी इतरा क्तिव्हेभिडीओ भि�वां ा ऑभिडीओ र्माध्यार्म, सावाजाम भिन� भि�वां ा खााजागीरिरात्याा सोशीले र्मीभिडीयाा प्लेटे फॉॉर्मम
लेागू हेोईले.
वाापरून, भिप्र�ट भि�ंवाा इलेे�ट्रॉभिन� र्मीभिडीयाा भि�ंवाा स�वाादााचाे इतरा �ो�तेहेी साधन यााद्वेाराे,–
(१) धर्ममसर्मर्थीमन अर्थीवाा धर्ममर्मतभि�न्नता �ी ज्याात धर्ममद्वेेषं नसेले याा व्याभितरिरा�त, इतराा�च्याा
धाभिर्म�म श्रद्धेाचा� ा अपर्मान �रातीले आभि� दाु�ावाम नापू�पम � ेअपर्मान �रातीले भि�वां ा त्याा�चाी र्थीट्टाा �रातीले;
भि�ंवाा
(२) �ो�त्यााहेी प्रेभिषंत, धाभिर्मम� प्रर्मुखा प�र्थी भि�ंवाा �ो�त्यााहेी धाभिर्मम� गटाद्वेाराे उच्चा स्र्थीानी
असलेेल्याा सन्र्माभिनत व्या�तीच्याा भिवाराोधात भिनदाा �रातीले भि�ंवाा अपर्मानास्पदा टी�ा �रातीले; भि�ंवाा
(३) धाभिर्मम� उपासनेचाे भिठी�ा� भि�ंवाा श्रद्धेास्र्थीाने दाु�ामवानेने अपभिवात्रु �रातीले भि�ंवाा त्याा�चाे
भिवाडींबान �रातीले; भि�ंवाा
(४) धर्ममग्रं�र्थी म्हे�ून र्मान्याता असलेेल्याा ग्रं�र्थीा�चाी जासे �ी, गीता, बाायाबाले, �ुराा�, अवाेस्ता
याासाराख्याा धर्ममग्रं�र्थीा�चाी भि�ंवाा अन्या प�र्थीा�च्याा श्रद्धेा ग्रं�र्थीा�चाे भिवाडींबान �रातीले; भि�वाा
(५) इतरा �ो�त्यााहेी प्र�ारा ेजाा�ीवापूवा�म आभि� दाु�ावाम नापू�म हेेतुन े�त्ृ या �रा�,े त्याा�चाी भिवाडींबाना
�रा�े, �ो�त्यााहेी वागामचाा त्यााच्याा धर्मामचाा भि�ंवाा धाभिर्मम� श्रद्धेेचाा अपर्मान �रातीले; भि�ंवाा
(६) भिवाभिवाध जााती भि�ंवाा ए�ाचा धर्मामच्याा भि�ंवाा जाातीच्याा वाेगवाेगळेे गट, प�चा भि�ंवाा सर्मुदााया
यााच्� याात वाैरा, द्वेेषं आभि� दाु�ावाम ना भिनर्मा�म �राण्याासाठीी �ो�त्यााहेी प्र�ारा े�त्ृ या �रातीलेः अशीा व्या�तंना,
याा अभिधभिनयार्मान्वायाे, दाोषंी ठीराभिवाण्याात याेईले.
४. याा अभिधभिनयार्मान्वाया ेदाोषंाराोप भिसद्धे झाालेल्े याा व्या�तीस सात वाषंा�पेक्षा �र्मी नसलेल्े याा र्मुदातीसाठीी
वा जाास्तीत जाास्त दाहेा वाषंा�पया�तच्याा �ाराावाासाचाी भिशीक्षा हेोईले. तसेचा त्याासोबात रुपयाे २ लेाखा इत�याा
द्रव्यादा�डीाचाी भिशीक्षा हेोईले.
याा अभिधभिनयार्मात� गमत सवाम गन्ु हे ंदाखालेपात्रु वा अजाार्मीनपात्रु असतीले आभि� प्रर्थीर्म श्रे�ी न्याायादाडी� ाभिध�ाराी
वा सत्रु न्याायाालेया याा�च्याा�डीून खाटलेे चाालेवालेे जाातीले.
५. (१) रााज्या शीासनास, शाासकीय रााजपत्रातीले पूवाम प्रभिसद्धेीच्याा शीतीस अधीन रााहेून याा
अभिधभिनयार्माचाी प्रयाोजाने पारा पाडीण्याासाठीी भिनयार्म �राता याेतीले.
(२) ह्याा अभिधभिनयार्मान्वायाे �राण्याात आलेेलेा प्रत्याे� भिनयार्म, तो �राण्याात आल्याान�तरा शी�या असेले
भितत�याा लेवा�रा रााज्या भिवाधानर्मडी� ळेाचा ेअभिधवाेशीन चााले ूअसताना, ए�ाचा अभिधवाेशीनात भि�वां ा लेागोपाठीच्याा
दाोन अभिधवाेशीना�त ए�ू� तीस भिदावासा�चाी हेोईले इत�याा र्मुदाती�रिराता, रााज्या भिवाधानर्म�डीळेापुढे ठीेवाण्याात याेईले
आभि� ज्याा अभिधवाेशीनात तो अशीा राीतीने ठीेवाण्याात आलेा असेले ते अभिधवाेशीन भि�ंवाा त्याा�च्याा लेगतन�तराचाे
अभिधवाेशीन सर्माप्त हेोण्याापूवाी, याा भिनयार्मात �ो�ताहेी फॉेराबादाले �राण्याास दाोन्हेी स�ागहेृ े�बाूले हेोतीले भि�वां ा
भिनयार्म �रू नयाे म्हे�ून दाोन्हेी स�ागृहेे �बाूले हेोतीले तरा असा भिन�मया शाासकीय रााजपत्रात अभिधसूचाना
प्रभिसद्धे झााल्यााच्याा ताराखाेपासनू तो भिनयार्म अशीा फॉेराबादाले �लेे ल्े याा स्वारुपात अर्म� लेात याईे ले भि�वां ा यार्थीाक्तिस्र्थीती
र्मुळेीचा अर्मलेात याे�ारा नाहेी. तर्थीाभिप, असा �ो�ताहेी फॉेराबादाले भि�ंवाा भिवालेोपन याार्मुळेे त्याा भिनयार्मान्वायाे
�ेलेेल्याा �ो�त्यााहेी गोष्टीच्याा भिवाधीग्रंाह्यातेस बााध याे�ारा नाहेी.4 मांहाारााष्ट्रट शाासन रााजपत्र असाधाारा� भाागु पाचे, विडंसंबरा १२, २०२५/अग्रंहााय� २१, शाके १९४७
उद्देेशा � कारा�े या�चेे विन�ेदेन
�ारातीया रााज्याघेटनेच्याा प्रास्ताभिवा�ेत नागरिरा�ा�र्मध्याे बा�धु�ावा वााढभिवा�े, प्रत्याे� सर्मुदाायााच्याा धाभिर्मम�
श्रद्धेेचाे राक्ष� �रा�े हेे ए� ध्याेया म्हे�ून भिनभिहेत �ेलेे आहेे. धर्मम वा श्रद्धेेचाे स्वाात�त्र्या हेा स�भिवाधानातीले र्मुख्या
तरातुदांचाा गा�ा आहेे. धर्मम, वा�शी, रा�ग, �ाषंा याावारून �ेदा�ावा �राण्याास स�भिवाधानाचाी स�र्मती नाहेी. असे
असले ेतराी सोशीले भिर्मभिडीयााचाा भि�वां ा इतरा साधन ेवाापरून भिचार्थीावा�ीखाोरा �ाषं� ेवा भिटप्पण्याा �रून सर्माजाात
वाैर्मनस्यापू�म वाातावारा� भिनर्माम� �राण्यााचाा प्रयात्न �ाहेी सर्माजाभिवाघेात� घेट�ा��डीून �ेलेा जाात आहेे.
सार्माभिजा� वार्मै नस्या, द्वेषंे भिनर्मा�म �रा� ेवा पसरावा� ेयाासाराखाी �त्ृ या ेराोखा� ेआवाश्या� आहे.े तसचाे रााज्याातीले
लेो� ए�ोप्यााने रााहेतीले यााचाी खाात्रुी �राण्याासाठीी �ायादाा �रून उपायायाोजाना गराजाेचाे आहेे. वाराीले उभि�ष्ट
साध्या �रा�े हेा याा भिवाधेया�ाचाा हेेतू आहेे.
वि�धाान भा�न :
र्मु�बाई, अबू आविसमां आजमांी,
भिदाना�� : १४ जाुलेै, २०२५. प्र�ाराी सदास्या.मांहाारााष्ट्रट शाासन रााजपत्र असाधाारा� भाागु पाचे, विडंसंबरा १२, २०२५/अग्रंहााय� २१, शाके १९४७ 5
�ैद्यााविनक अविधाकारा सोपवि�ण्यास�ब�धाीचेे ज्ञाापन
याा भिवाधेया�ात, वाैधाभिन� अभिध�ारा सोपभिवाण्याास�बा�धीचाा पुढीले प्रस्तावा अ�त�ूमत आहेे :-
खं�डं ५ : याा खा�डीाद्वेाराे, रााज्या शीासनास याा अभिधभिनयार्माचाी प्रयाोजाने पारा पाडीण्याासाठीी भिनयार्म �राण्यााचाे
अभिध�ारा प्रदाान �राण्याात आलेे आहेेत.
वाराीले प्रस्तावा सार्मान्या स्वारुपाचाा आहेे.
वि�धाान भा�न, विजतंद्र भाोळे,
नागपूरा, सभिचावा-१,
भिदाना�� : १२ भिडीसंबारा,२०२५. र्महेारााष् ट्र भिवाधानस�ा.
�ाग पाचा-११५–२.
एचाबाी २४९३–२.
ON BEHALF OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATION, PRINTED AND PUBLISHED BY DIRECTOR, RUPENDRA DINESH MORE,
PRINTED AT GOVERNMENT PRESS AND BOOK DEPOT, CIVIL LINES, NAGPUR-440 001 AND PUBLISHED AT DIRECTORATE OF GOVERNMENT PRINTING,
STATIONERY AND PUBLICATION, 21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD, MUMBAI-400 004. EDITOR : DIRECTOR, RUPENDRA DINESH MORE.