भाग पाच, असा. क्रमांक ७५, सन २०२५ चे विधानसभा विधेयक क्रमांक ७१. महाराष्ट्र राज्यातील शेतकरी, कारागीर व भूमीहीन मजूर यांना निवृत्तीवेतन देण्याची तरतूद करण्यासाठी विधेयक. शुक्रवार, ४ जुलै २०२५.

RNI No. MAHBIL /2009/40124 मांहाारााष्ट्रट शेासन रााजूपत्र असाधााराण भाागी पाचे �र्षष ११, अ�क १२ (३२)] शेुक्र�ारा, जूुलै ४, २०२५/आर्षाढ १३, शेके १९४७ [पष्ृठी े5, विकंमांती : रुपय े२६.०० असाधााराण क्रमांा�क ७५ प्रााविधाकृती प्राकाशेन मांहाारााष्ट्र वि�धाानसभाेती � मांहाारााष्ट्र वि�धाानपरिरार्षदेेती सादेरा केलेली वि�धाेयके. मांहाारााष्ट्र वि�धाानमां�डळ सविचे�ालय महाारााष्ट्र मिव�ानसभाेती मिदेना�क ४ जूुलै, २०२५ राोजूी पाुरा:स्थाामिपाती कराण्यााती आलेले खाालील मिव�ेयाक महाारााष्ट्र मिव�ानसभाा विनयमां ११६ अन्वयाे प्रमिसद्ध कराण्यााती याेती आहाे :— L. A. BILL No. LXXI OF 2025. A BILL TO PROVIDE FOR PAYMENT OF PENSION TO AGRICULTURISTS, ARTISANS AND LANDLESS LABOURERS IN THE STATE OF MAHARASHTRA. सन २०२५ चेे वि�धाानसभाा वि�धाेयक क्रमांा�क ७१. मांहाारााष्ट्र रााज्यातीील शेेतीकराी, काराागीीरा � भाूविमांहाीन मांजूूरा या�ना विन�ृवि��ेतीन देेण्याचेी तीरातीूदे कराण्यासाठीी वि�धाेयक. ज्याअर्थीी, महाारााष्ट्र रााज्याातीील शेेतीकराी, काराागीरा व भाूमिमहाीन मजूूरा याा�ना मिनवृमि�वेतीन देेण्यााची तीरातीूदे कराणे ेइष्ट आहा;े त्याअर्थीी, भाारातीीया गणेरााज्यााच्याा शेहाा�रााव्याा वर्षीी, यााद्वाारा,े पाढीु ीलप्रमाणे ेअमि�मिनयाम कराण्यााती याेती आहाे :– १. (१) याा अमि�मिनयामास, महाारााष्ट्र शेेतीकराी, काराागीरा व भाूमिमहाीन मजूूरा याा�ना मिनवृमि�वेतीन स�मि�प्ती नाव व देेण्यााबााबाती अमि�मिनयाम, २०२५ असे म्हाणेावे. प्रारा�भा. भााग पााच–७५-१ (१)PB 2 मांहाारााष्ट्रट शेासन रााजूपत्र असाधााराण भाागी पाचे, जूुलै ४, २०२५/आर्षाढ १३, शेके १९४७ (२) तीो स�पाूणेण महाारााष्ट्र रााज्याास लागू असेल. (३) तीो, रााज्या शेासन, शेासकीय रााजूपत्रातीील अमि�सूचनेद्वााराे नमून मिदेना�कास अ�मलाती याेईल. व्यााख्याा. २. याा अमि�मिनयामाती स�देभााणनुसारा देुसराा अथाण अपाेमि�ती नसेल तीरा,– (अ) “शेेतीकराी” म्हाणेजू ेशेतीे ी हाा मिजूचा व्यावसाया आहा ेव जूी महाारााष्ट्र रााज्यााती शेतीे ीच्याा कामामध्याे गु�तीलेली आहाे अशेी व्याक्तीी ; (बा) “काराागीरा” म्हाणेजूे महाारााष्ट्र रााज्यााती कुमिटराोद्योोग व ग्राामीणे मिवकासाचे कोणेतीेहाी काम, हास्तीव्यावसाया, मिवणेकाम तीथाा अन्या ग्राामीणे उद्योोग व्यावसायाा�मध्याे गु�तीलेली व्याक्तीी ; (क) “भाूमिमहाीन मजूूरा” म्हाणेजूे, मिजूच्यााजूवळ स्वतीःची शेेतीीची जूमीन नाहाी व ज्याा व्याक्तीीला जूमीन मालकाच्याा जूमिमनीती मिकंवा जूमिमनीच्याा बााबातीीती शेेतीीस�बा��ीची कामे केल्यााबाद्दल मिकंवा कराण्याासाठीी अशेा जूमीन मालकाकडूून मजूुराी मिदेली जूातीे अशेी व्याक्तीी. हाा अमि�मिनयाम ३. हाा अमि�मिनयाम, मिनवृमि�वेतीनासाठीी अजूण केल्यााच्याा मिदेना�काच्याा लगतीपाूवी मिकमान पााच वर्षीण कोणेकोणेत्याा महाारााष्ट्र रााज्यााती सलग वास्तीव्या कराणेाराे शेेतीकराी, काराागीरा व भाूमिमहाीन मजूूरा याा�ना लागू हाोईल. व्याक्तींना लागू हाोईल. मिनवृमि�वेतीन देेणेे. ४. ज्यााच्याा वयााला पा�चावन्न वर्षीण पाूणेण झााली आहाेती व ज्यााने मिनवृमि�वेतीनासाठीी अजूण केला आहाे अशेा प्रत्याेक शेेतीकऱ्याास, काराागीराास व भाूमिमहाीन मजूुराास देरामहाा एक हाजूारा रुपायाे मिनवृमि�वेतीन, रााज्यााच्याा एकमि�ती मिन�ीम�ून देेण्यााती याेईल. मिनवृमि�वेतीन ५. याा अमि�मिनयामान्वयाे, पाुढीीलपाैकी कोणेतीीहाी व्याक्तीी मिनवृमि�वेतीन घेेण्याास अपाा� ठीराेल :- घेेण्याास अपाा� (अ) ज्याा व्याक्तीीची, वद्धृ , आजूाराी व मिवकलाग� याा�ची काळजूी घेण्े याासाठीी चालमिवल्याा जूाणेाऱ्याा हाोणेे. कोणेत्यााहाी स�स्थाेद्वााराे काळजूी घेेण्यााती याेती असेल अशेी व्याक्तीी; मिकंवा (बा) ज्याा व्याक्तीीच्याा कुटबां� ातीील एक व्याक्तीी शेासकीया / मिनमशेासकीया सेवेती मिकंवा सा�मिव�ामिनक महााम�डूळाच्याा सेवेती कामावरा असेल अशेी व्याक्तीी. मिनयाम कराण्यााचा ६. (१) रााज्या शेासनास रााजूपत्रातीील अमि�सचू नद्वाे ारा,े याा अमि�मिनयामाची प्रयाोजून ेपाारा पााडूण्याासाठीी अमि�कारा. मिनयाम करातीा याेतीील. (२) याा अमि�मिनयामान्वया ेकेलेल ेसवण मिनयाम ती ेअशेा प्रकारा ेकराण्यााती आल्याानती� रा शेक्या मितीतीक्याा लवकरा रााज्या मिव�ानम�डूळाचे अमि�वेशेन चालू असतीाना एकाच अमि�वेशेनाती मिकंवा लागोपााठीच्याा देोन अमि�वेशेनाती मिमळून एकूणे तीीस मिदेवसा�ची हाोईल इतीक्याा मुदेतीीकरिरातीा, रााज्या मिव�ानम�डूळाच्याा प्रत्याेक सभाागृहाासमोरा ठीवे ण्यााती यातीे ील, आमिणे ज्याा अमि�वेशेनाती ती ेअशेा राीतीीन ेठीवे ण्यााती आल ेअसतीील ती ेअमि�वेशेन मिकंवा त्यााच्याा लगतीन�तीराचे अमि�वेशेन समाप्ती हाोण्याापाूवी त्यााती कोणेतीाहाी फेेराफेारा कराण्याास देोन्हाी सभाागृहाे सहामती हाोतीील मिकंवा तीो मिनयाम कराण्यााती याऊे नया ेम्हाणेनू देोन्हाी सभाागृहा ेसहामती हाोतीील, तीरा ती ेमिनयाम तीत्पाश्चाती अशेा सु�ारिराती स्वरूपाातीच अ�मलाती याेतीील मिकंवा याथाास्थिस्थातीी, अ�मलाती याेणेारा नाहाीती, तीथाामिपा, अशेी कोणेतीीहाी सु�ाराणेा मिकंवा मिवरुपाणे याामुळे त्याा मिनयामान्वयाे त्याापाूवी कराण्यााती आलेल्याा मिकंवा वगळण्यााती आलेल्याा कोणेत्यााहाी गोष्टंच्याा मिवमि�ग्रााह्यतीेस बाा�ा याेणेारा नाहाी.मांहाारााष्ट्रट शेासन रााजूपत्र असाधााराण भाागी पाचे, जूुलै ४, २०२५/आर्षाढ १३, शेके १९४७ 3 उद्देेशे � काराणे या�चेे विन�ेदेन महाारााष्ट्रातीील पाासष्ट टक्के लोक खाेड्यााती रााहातीाती. प्रत्याेक खाेडूे हाे ज्याा�च्यााकडूील अथााणजूणनाची सा�ने अमितीशेया तीुटपाु�जूी आहाेती अशेा शेेतीकऱ्याा�चे, काराामिगराा�चे आमिणे भाूमिमहाीन मजूुराा�चे मिमळून बानलेले आहाे. हाे लोक शेाराीरिराक कष्टाची कामे करातीाती, मा�, मिवमिशेष्ट वयाान�तीरा त्याा�ना हाे काम कराणेे शेक्या हाोती नाहाी. याा तीुटपाु�ज्याा कमाईम�ून तीे त्याा�च्याा वा�णक्यााच्याा काळासाठीी बाचतीहाी करू शेकती नाहाीती. म्हाातीारापाणेी त्याा�ना अनेक अडूचणेंना तींडू द्योावे लागतीे आमिणे क�ी क�ी तीरा हाातीातींडूाची गाठी घेालणेेहाी त्याा�ना शेक्या हाोती नाहाी. अशेा शेोचनीया पारिरास्थिस्थातीीती त्याा�ना रााज्या शेासनाच्याा मदेतीीची अत्या�ती आवश्याकतीा आहाे. समाजूाची, तीसेच रााष्ट्राची त्याा�नी केलेली सेवा मिवचारााती घेेतीा त्याा�च्याा वा�णक्यााच्याा काळाती त्याा�ना आमिथाणक स्वरूपााचे सहााय्या देेणेे आवश्याक आहाे. वराील उमिद्दष्ट साध्या कराणेे हाा याा मिव�ेयाकाचा हाेतीू आहाे. वि�धाान भा�न : सुधाीरा मांुनगी�टीी�ारा, मु�बाई, प्रभााराी सदेस्या. मिदेना�क २ जूुलै २०२५. भााग पााच–७५-२PB 4 मांहाारााष्ट्रट शेासन रााजूपत्र असाधााराण भाागी पाचे, जूुलै ४, २०२५/आर्षाढ १३, शेके १९४७ वि��ीय ज्ञाापन मिव�ेयाकाच्याा खा�डू ४ अन्वयाे वयााचे पा�चावन्न वर्षीे पाूणेण कराणेाऱ्याा व मिनवृमि�वेतीनासाठीी अजूण केलेल्याा पाा� शेेतीकराी, काराागीरा व भाूमिमहाीन मजूूरा याा�ना प्रत्याेकी देरामहाा १,००० रुपायाे (अ�राी एक हाजूारा रुपायाे फेक्ती) एवढ्याा राकमेच ेमिनवृमि�वेतीन देण्े यााची तीरातीूदे कराण्यााती आली असनू त्याानुसारा पाा� शेतीे कराी, काराागीरा व भामिूमहाीन मजूूरा याा�ना द्योावयााच्याा मिनवृमि�वेतीनासाठीी रााज्यााच्याा एकमि�ती मिन�ीतीून आवतीी खाचण हाोण्यााची शेक्यातीा आहाे. सद्यो:स्थिस्थातीीती याा अमि�मिनयामाच्याा अमि�मिनयामिमतीीवराील खाचण नमूदे कराणेे शेक्या नाहाी.मांहाारााष्ट्रट शेासन रााजूपत्र असाधााराण भाागी पाचे, जूुलै ४, २०२५/आर्षाढ १३, शेके १९४७ 5 �ैधााविनक अविधाकारा सोपवि�ण्यास�बं�धाीचेे ज्ञाापन. याा मिव�ेयाकाती वै�ामिनक अमि�कारा सोपामिवण्याास�बा��ीचे पाुढीील प्रस्तीाव अ�तीभाूणती आहाे – खं�ड १(३)– याा खा�डूान्वयाे, उक्ती अमि�मिनयाम, ज्याा मिदेना�कास अ�मलाती याेईल तीो मिदेना�क रााजूपत्रातीील अमि�सूचनेद्वााराे नेमून देेण्यााचा अमि�कारा रााज्या शेासनाकडूे घेेण्यााती आला आहाे. खं�ड ६ (१)– याा खा�डूान्वयाे अमि�मिनयामाचे प्रयाोजूने पाारा पााडूण्याासाठीी मिनयाम तीयाारा कराावयााचे अमि�कारा रााज्या शेासनाकडूे घेेण्यााती आले आहाेती. खं�ड ६ (३)– याा खा�डूान्वयाे तीयाारा कराण्यााती आलेले मिनयाम मिव�ानम�डूळापाुढीे ठीेवण्यााचा अमि�कारा रााज्या शेासनाकडूे घेेण्यााती आला आहाे. वै�ामिनक अमि�कारा सोपामिवल्याास�बा��ीचे उपाराोल्लेमिखाती प्रस्तीाव सामान्या स्वरुपााचे आहाेती. वि�धाान भा�न : विजूतींद्र भाोळे, मु�बाई, समिचव-१, मिदेना�क ४ जूुलै, २०२५. महाारााष्ट्र मिव�ानसभाा. ON BEHALF OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATION, PRINTED AND PUBLISHED BY DIRECTOR, RUPENDRA DINESH MORE, PRINTED AT GOVERNMENT CENTRAL PRESS, 21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD, MUMBAI 400 004 AND PUBLISHED AT DIRECTORATE OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATIONS, 21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD, MUMBAI 400 004. EDITOR : DIRECTOR, RUPENDRA DINESH MORE.