**कार्यकारी सारांश (Executive Summary)**
महाराष्ट्र शासनाने १४ नोव्हेंबर, २०२५ रोजी ग्रामविकास विभागातर्फे एक अधिसूचना जारी केली आहे. या अधिसूचनेनुसार, यवतमाळ जिल्ह्यातील पुसद तालुक्यातील आरेगाव (बु.) आणि आरेगाव (खु.) या दोन महसुली गावांचा समावेश असलेले क्षेत्र स्वतंत्र गाव म्हणून घोषित केले आहे. हे बदल संविधानाच्या भाग ९ च्या अंतर्गत करण्यात आले आहेत आणि १४ नोव्हेंबर, २०२५ पासून लागू होतील.
**मुख्य मुद्दे / मुख्य मजकूर (Key Points / Main Content)**
* **अधिसूचनेचा उद्देश:** यवतमाळ जिल्ह्यातील पुसद तालुक्यातील आरेगाव (बु.) आणि आरेगाव (खु.) या गावांना स्वतंत्र गावांचा दर्जा देणे.
* **अधिकार:** भारताच्या संविधानाच्या अनुच्छेद २४३ (छ) आणि महाराष्ट्र ग्रामपंचायत अधिनियम, १९५९ च्या कलम ४ अन्वये हे अधिकार प्रदान करण्यात आले आहेत.
* **नवीन स्थिती:**
* आरेगाव (बु.) आणि आरेगाव (खु.) हे स्वतंत्र गावे असतील.
* दोन्ही गावे त्यांच्या नावांनी ओळखली जातील - आरेगाव (बु.) आणि आरेगाव (खु.).
* **अंमलबजावणीची तारीख:** १४ नोव्हेंबर, २०२५ पासून हे बदल लागू होतील.
**परिणाम विश्लेषण (Impact Analysis)**
**ग्रामपंचायत आणि ग्रामसभा, आरेगाव (बु.)**
* **परिणाम:** आरेगाव (खु.) स्वतंत्र झाल्यामुळे ग्रामपंचायत आणि ग्रामसभा, आरेगाव (बु.) च्या कार्यक्षेत्रात बदल होईल.
* **आवश्यक कृती:** नवीन प्रशासकीय आणि विकासात्मक योजना तयार करणे आवश्यक आहे.
**ग्रामपंचायत आणि ग्रामसभा, आरेगाव (खु.)**
* **परिणाम:** आरेगाव (खु.) स्वतःची स्वतंत्र ग्रामपंचायत आणि ग्रामसभा स्थापन करेल.
* **आवश्यक कृती:** नवीन प्रशासकीय रचना आणि विकास योजना तयार करणे आवश्यक आहे.
**यवतमाळ जिल्हा परिषद**
* **परिणाम:** जिल्हा परिषदेला या दोन नवीन गावांच्या प्रशासकीय व्यवस्थेसाठी योजना आखाव्या लागतील.
* **आवश्यक कृती:** दोन्ही गावांमध्ये शासकीय योजनांचे योग्य वाटप सुनिश्चित करणे आणि आवश्यक सुविधा पुरवणे.
**पुसद तालुका प्रशासन**
* **परिणाम:** पुसद प्रशासनाला दोन नवीन गावांच्या निर्मितीमुळे प्रशासकीय कामांचे विभाजन करावे लागेल.
* **आवश्यक कृती:** दोन्ही गावांमध्ये योग्य समन्वय ठेवणे आणि विकास योजनांची अंमलबजावणी करणे.
Key Entities Referenced
महाराष्ट्र ग्रामपंचायत अधिनियम, १९५९: महाराष्ट्र ग्रामपंचायत अधिनियम, १९५९ (१९५९ चा तीन) मधील कलम ४ नुसार अधिकार प्रदान करण्यात आले आहेत.
अनुच्छेद २४३ (खंड छ): भारताच्या संविधानाच्या अनुच्छेद २४३ (खंड छ) नुसार ग्रामपंचायत संबंधित तरतुदी.
आरेगाव (बु.) आणि आरेगाव (खु.): यवतमाळ जिल्ह्यातील पुसद तालुक्यातील आरेगाव (बु.) आणि आरेगाव (खु.) या दोन महसुली गावांचा समावेश असलेले क्षेत्र स्वतंत्र गाव म्हणून घोषित.
ग्रामविकास विभाग: महाराष्ट्र शासनाचा ग्रामविकास विभाग, ज्याने ही अधिसूचना जारी केली आहे.
महाराष्ट्राचे राज्यपाल: महाराष्ट्राच्या राज्यपालांनी आरेगाव (बु.) आणि आरेगाव (खु.) यांना स्वतंत्र गाव म्हणून घोषित करण्याची अधिसूचना जारी केली.
RNI No. MAHBIL /2009/31733
महाारााष्ट्र� शाासन रााजपत्र
असाधााराण भााग चाारा-अ
वर्षष ११, अंक १४३(९)] शाुक्रवारा, ना�व् हांबरा १४, २०२५/काति� �क २३, शाके १९४७ [पष्ृठे े२, तिकमं � : रुपये� १५.००
असाधााराण क्रमांक ५०८
प्राातिधाकृ� प्राकाशान
महाारााष्ट्र शाासनान� कंद्रीीये अतिधातिनयेमांन्वये� �येारा केले�ले�
(भााग एक, एक-अ आतिण एक-ले येांमध्ये� प्रातिसद्ध केले�ले� तिनयेम व आदे�शा येांव्येति�रिराक्�) तिनयेम व आदे�शा.
ग्राामतिवकास तिवभााग
बांा�धकााम भावन, २५, मर्झझबांान पथ, फोोर्टट, मं�बांई ४०० ००१, दि�ना�का १४ नोव्हेंंबांर, २०२५.
अतिधासूचाना
भाारा�ाचा� संतिवधाान.
क्रमा�का व्हेंीपीएम. २०२५/प्र.क्र.१८८/प�रा.४ (२२)(ई-१३५६९५४).— भाारतााच्याा सं�दिवधानाच्याा अनंच्छेे� २४३ च्याा खं�ड (छे)
व महेंाराष्ट्र ग्राामप�चाायाता अदिधदिनयाम, (१९५९ चाा ताीन) चाे कालम ४ यााद्वाारे प्र�ान कारण्यााता आलेल्याा अदिधकाारा�चाा आदि� याासं��भााझता संमथझ
कार�ाऱ्याा इतार संवझ अदिधकााराचा� ा वापर कारून आदि� याासं�� भााताझ कााढण्यााता आलल्े याा पवं ीच्याा संवझ अदिधसंूचाना�चा ेदिकांवा संल� ेखंा�चा ेअदिधक्रम�
कारून तासंेचा यावतामाळ दि�ल्हेंा परिरष�ेच्याा स्थायाी संदिमताीच्याा काायााझचाे दिनवझहेंन कार�ाऱ्याा प्रशाासंकााशाी आदि� येव�माळ दि�ल्ह्यााताील पुसदे
�ालेुक्येा�ीले आरा�गाव (बु.) ग्राामपंचााये� व ग्राामसभाा याा�च्यााशाी दिवचाारदिवदिनमया कारून, महेंाराष्ट्राचाे राज्यापाल, यााद्वाारे यावतामाळ
दि�ल्ह्यााताील पंसं� ताालंक्यााताील संोबांताच्याा अनंसंूचाीताील स्ता�भा (३) मध्याे दिवदिनदि�झष्र्ट काेल्यााप्रमा�े आरा�गाव (बु.) आदि� आरा�गाव (खुु.)
याा महेंसंलं ी गावाचाा संमावेशा असंलेल ेस्थादिनका क्षेत्रे हें ेदिवदिनदि�झष्र्ट दि�ना�का १४ नोव्हेंंबांर, २०२५ पासंनू स्वता�त्र गाव असंले आदि� संदि�वधानाच्याा
भााग ९ च्याा प्रयाो�नासंाठीी अनंसंूचाीताील स्ता�भा (२) मध्याे दिवदिनदि�झष्र्ट काेल्यााप्रमा�े आरा�गाव (बु.) आदि� आरा�गाव (खुु.) याा नावाने
ओळखंले �ाताील.
अनुसूचाी
अ.क्र. गावाचाे नाव महेंसंंली गाव दिकांवा महेंसंंली गावाचाा गर्ट
(१) (२) (३)
१ आरेगाव (बांं.) आरेगाव (बांं.)
२ आरेगाव (खंं.) आरेगाव (खंं.)
महेंाराष्ट्राचाे राज्यापाल याा�च्याा आ�ेशाानंसंार व नावाने,
क. श्रीी. पो�देारा,
शाासंनाचाे उप संदिचाव.
(१)
भााग चाार-अ-५०८–१2 महाारााष्ट्र शाासन रााजपत्र असाधााराण भााग चाारा-अ, ना�व् हांबरा १४, २०२५/काति� �क २३, शाके १९४७
RURAL DEVELOPMENT DEPARTMENT
Bandhakam Bhavan, 25, Marzban Path, Fort,
Mumbai 400 001, dated the 14th November, 2025.
NOTIFICATION
Constitution of india.
No.VPM-2025/CR-188/PR-4(22) (E-1356954).— In exercise of the powers conferred by
clause (g) of article 243 of the Constitution of India read with section 4 of the Maharashtra Village
Panchayats Act (III of 1959), and of all other powers enabling it in this behalf, and in supersession
of all the previous notifications or instruments issued in that behalf, and after consultation with the
Administrator, discharging the functions of the Standing Committee of the Zilla Parishad, Yavatmal
and Village Panchayat and Gram Sabha Aaregaon Bk. in Pusad Tahasil of Yavatmal District, the
Governor of Maharashtra hereby specifies the 14th November, 2025, to be the date from which each
of the local area comprising group of revenue villages Aaregaon Bk. and Aaregaon Kh. in Pusad
Tahasil in Yavatmal District specified in column (3) of the Schedule appended hereto, shall be the
distinct villages and shall be known by the name of the villages Aaregaon Bk. and Aaregaon Kh.
respectively, as specified in column (2) thereof, for the purposes of Part IX of the Constitution.
Schedule
Sr. No. Name of the villages Group of revenue villages or revenue village
(1) (2) (3)
1 Aaregaon Bk. Aaregaon Bk.
2 Aaregaon Kh. Aaregaon Kh.
By order and in the name of the Governor of Maharashtra,
K. S. POTDAR,
Deputy Secretary to Government.
ON BEHALF OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATION, PRINTED AND PUBLISHED BY DIRECTOR,
RUPENDRA DINESH MORE, PRINTED AT GOVERNMENT CENTRAL PRESS, 21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD,
MUMBAI 400 004 AND PUBLISHED AT DIRECTORATE OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATIONS,
21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD, MUMBAI 400 004. EDITOR : DIRECTOR, RUPENDRA DINESH MORE.