**कार्यकारी सारांश (Executive Summary)**
महाराष्ट्र शासनाच्या महसूल व वन विभागाने १ जानेवारी, २०२६ रोजी नोंदणी अधिनियम, १९०८ च्या कलम ७८ मध्ये सुधारणा करणारी अधिसूचना जारी केली आहे. या सुधारणेनुसार, शेतकऱ्यांनी घेतलेल्या २,००,००० पर्यंतच्या कृषी कर्जावरील नोंदणी शुल्क माफ करण्यात आले आहे. ही सवलत १ जानेवारी, २०२६ पासून पुढील आदेश येईपर्यंत लागू राहील.
**मुख्य मुद्दे / मुख्य मजकूर (Key Points / Main Content)**
* **नोंदणी शुल्क माफी**
* शेतकऱ्यांनी घेतलेल्या २,००,००० पर्यंतच्या शेती किंवा पिक कर्जाशी संबंधित कागदपत्रांच्या नोंदणीसाठी कोणतेही शुल्क आकारले जाणार नाही.
* यामध्ये अभिस्वीकृती, रोखपत्र करारनामा, हक्कविलेख निक्षेप, हडप, तारण, हमीपत्र, गहाणखत, गहाणाचे सूचनापत्र किंवा घोषणापत्रासारख्या कागदपत्रांचा समावेश आहे.
* **अधिसूचना क्रमांक**
* क्रमांक आरजीएन.२०२४/प्र.क्र.८६/मुद्रांक-२.
* **अंमलबजावणीची तारीख**
* ही अधिसूचना १ जानेवारी, २०२६ पासून अंमलात येईल.
**परिणाम विश्लेषण (Impact Analysis)**
* **शेतकरी**
* परिणाम: २,००,००० पर्यंतच्या कर्जासाठी नोंदणी शुल्क माफ झाल्याने आर्थिक भार कमी होईल.
* आवश्यक कृती: या बदलाची नोंद घ्यावी आणि त्यानुसार कागदपत्रे सादर करावी.
* **महसूल विभाग**
* परिणाम: नोंदणी शुल्कात घट झाल्याने महसुलावर तात्पुरता परिणाम होऊ शकतो.
* आवश्यक कृती: नवीन नियमांनुसार नोंदणी प्रक्रिया अद्ययावत करावी.
Key Entities Referenced
नोंदणी अधिनियम, १९०८: शेतकऱ्यांनी निष्पादित केलेल्या रु. २,००,००० पर्यंतच्या शेती किंवा पिक कर्जाशी संबंधित अभिस्विकृती, रोखपत्र करारनामा, हक्कविलेख निक्षेप, हडप, तारण इत्यादी कागदपत्रांच्या नोंदणी शुल्कात सूट
महसूल व वन विभाग: महाराष्ट्र शासनाचा विभाग, नोंदणी अधिनियमातील बदलांसाठी अधिसूचना जारी करतो.
महाराष्ट्र राज्य: अधिसूचना महाराष्ट्र राज्याला लागू आहे.
RNI No. MAHBIL /2009/31733
महाारााष्ट्रट शाासन रााजपत्र
असाधााराण भााग चाारा-अ
वर्षष १२, अंक १(२)] गुरुवारा, जानेवाराी १, २०२६/पौर्ष ११, शाके १९४७ [पष्ृठे े2, किंकमं त : रुपये े१५.००
असाधााराण क्रमांक २
प्रााकिंधाकृत प्राकाशान
महाारााष्ट्र शाासनाने कंद्रीीये अकिंधाकिंनयेमांन्वयेे तयेारा केलेेलेे
(भााग एक, एक-अ आकिंण एक-ले येांमध्येे प्राकिंसद्ध केलेेलेे किंनयेम व आदेेशा येांव्येकिंतरिराक्त) किंनयेम व आदेेशा.
महासूले व वन किंवभााग
मंंत्राालय, मंादाामं काामंा मंागग, हुुताात्मंा राजगुरु चाौका, मंुंबई ४०० ०३२, दिदानांांका १ जानांेवाारी, २०२६.
अकिंधासूचाना
नंदेणी अकिंधाकिंनयेम.
क्रमंांका आरजीएनां.२०२४/प्र.क्र.८६/मंुद्रांांका-२.— नांंदाणीी अदि�दिनांयमं, १९०८ (१९०८ चाा अदि�दिनांयमं क्र. १६) (या पुुढेे ज्याचाा
उल्लेख “उक्ता अदि�दिनांयमं” म्हुणीूनां कारण्याता येईल) च्या कालमं ७८ अन्वाये प्रदाानां काेलेल्या अदि�काारांचाा वाापुर कारूनां, मंहुाराष्ट्र शाासनां,
याद्वाारे मंहुाराष्ट्र राज्यास लागू असताानांा शाासनां अदि�सूचानांा मंहुसूल वा वानां दिवाभााग क्र. आरजीएनां.१५५८/६७७३१-एनां, दिदानांांका १७ जुलै,
१९६१ आदिणी उक्ता अदि�दिनांयमंाच्या कालमं ७९ नांुसार आवाश्यका असल्याप्रमंाणीे फीी ताक्त्यामंध्ये खालीलप्रमंाणीे सु�ारणीा कारीता आहुे :—
उक्ता अदि�दिनांयमंाच्या अनांुसूचाी-१ मं�ील दि�पु क्रमंांका ६१ ऐवाजी पुुढेील दि�पु समंादिवाष्� कारण्याता येता आहुे :—
टीीप- ६१. शाेताकाऱ्यांनांी दिनांष्पुादिदाता काेलेल्या रु. २,००,००० पुयंताच्या शाेताी दिकांवाा दिपुका काजागशाी संबंदि�ता अदिभास्वि�वाकाृताी, रोखपुत्रा
कारारनांामंा, हुक्कादिवालेख दिनांक्षेेपु, हुडपु, ताारणी दिकांवाा ताारणी गहुाणी, हुमंीपुत्रा गहुाणीखता, प्रदिताभाूताी बं�पुत्रा, गहुाणीखता, गहुाणीाचाे सूचानांापुत्रा
दिकांवाा घोोषणीापुत्रा, दिकांवाा यास संलग्नां अशाा काोणीत्याहुी संलेखाच्या नांंदाणीी दिकांवाा फीायलंगसाठीी काोणीताीहुी नांंदाणीी फीी दिकांवाा फीायलंग फीी
आकाारली जाणीार नांाहुी.
मंहुाराष्ट्राचाे राज्यपुाल यांच्या आदाेशाानांुसार वा नांावाानांे,
सत्येनाराायेण बजाज,
शाासनांाचाे सहु सदिचावा.
(१)
भााग चाार-अ-२–१
PPaarrtt IIVV--AA EExxttrraa NNoo.. 22.. sspp iinnddtt..iinndddd 11 11//22//22002266 11::5577::5555 PPMM2 महाारााष्ट्रट शाासन रााजपत्र असाधााराण भााग चाारा-अ, जानेवाराी १, २०२६/पौर्ष ११, शाके १९४७
REVENUE AND FORESTS DEPARTMENT
Mantralaya, Madam Cama Marg, Hutatma Rajguru Chowk,
Mumbai 400 032, dated 1st January, 2026.
NOTIFICATION
The RegisTRaTion acT.
No. RGN.2024/C.R.No.86/Mudrank-2.— In exercise of the powers conferred by clause (a) of
section 78 of the Registration Act, 1908 (XVI of 1908), in its application to the State of Maharashtra,
and of all other powers enabling it in this behalf, the Government of Maharashtra being satisfied
that it is necessary to do so in the public interest, hereby amends the Table of Fees prepared under
section 78 and published in the Government Notification, Revenue and Forests Department, No.
RGN.1558/67731-N, dated the 17th July 1961, for registration of instrument and publishes the same
as required by section 79 of the said Act, as follows, namely :—
In the said Table of Fees, in Article- I, Note 61, is replaced as follows ;
Note- 61. No Registration or Filing Fee shall be chargeable on the instruments of
Acknowledgement, Cash Credit Agreement, Deposit of Title Deeds, Pawn, Pledge and Hypothecation,
Letter of Guarantee, Mortgage Deed, Guarantee of Debt, Notice of Intimation, Declaration or any
other instrument executed by an agriculturist relating to agricultural or crop loan up to Rupees
2,00,000 for the period commencing on 01st January, 2026 till further orders.
By order and in the name of the Governor of Maharashtra,
SATYANARAYAN BAJAJ,
Joint Secretary to Government.
ON BEHALF OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATION, PRINTED AND PUBLISHED BY DIRECTOR,
RUPENDRA DINESH MORE, PRINTED AT GOVERNMENT CENTRAL PRESS, 21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD,
MUMBAI 400 004 AND PUBLISHED AT DIRECTORATE OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATIONS,
21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD, MUMBAI 400 004. EDITOR : DIRECTOR, RUPENDRA DINESH MORE.
PPaarrtt IIVV--AA EExxttrraa NNoo.. 22.. sspp iinnddtt..iinndddd 22 11//22//22002266 11::5577::5555 PPMM