Part V, Ext. No. 49, L. A. BILL No. XXXVII OF 2025 A BILL to amend the Hindu Marriage Act, 1955, in its application to the State of Maharashtra Friday, 4th July 2025.

RNI No. MAHBIL /2009/40124 मां�ारााष्ट्रट शाासन रााजपत्र असाधााराणा भाागू पाचे �र्षष ११, अ�क १२(६)] शाुक्र�ारा, जुलाै ४, २०२५/आर्षाढ १३, शाके १९४७ [पष्ृठी े3, विकंमांता : रुपय े२६.०० असाधााराणा क्रमांा�क ४९ प्रााविधाकृता प्राकाशान मां�ारााष्ट्र वि�धाानसभाेता � मां�ारााष्ट्र वि�धाानपरिरार्षदूेता सादूरा केलाेलाी वि�धाेयके. मां�ारााष्ट्र वि�धाानमां�डळ सविचे�ालाय म�ारााष्ट्र दि��ानांसाभाेत दि�नांा�क ४ जुलाै, २०२५ राोजी पाुरा:स्थाादिपात कराण्याात आलेेलेे खीालेीले दि��ेयाक म�ारााष्ट्र दि��ानांसाभाा विनयमां ११६ अन्�याे प्रदिसाद्ध कराण्याात याेत आ�े :— L. A. BILL No. XXXVII OF 2025 A BILL TO AMEND THE HINDU MARRIAGE ACT, 1955, IN ITS APPLICATION TO THE STATE OF MAHARASHTRA. सन २०२५ चेे वि�धाानसभाा वि�धाेयक क्रमांा�क ३७. वि��दूू वि��ा� अविधाविनयमां, १९५५ �ा मां�ारााष्ट्र रााज्यास लाागूू असतााना त्यामांध्ये सुधााराणाा कराण्यासाठीी वि�धाेयक. ज्याअर्थीी, याात याापाुढेे दि�लेेल्याा प्रयाोजनांा�सााठीी, दि���ू दि��ा� अदि�दिनांयाम, १९५५ �ा म�ारााष्ट्र रााज्याासा सानां १९५५ चा अदि�दिनांयाम क्रमा�क लेागू करातानांा, त्याात आणखीी साु�ाराणा कराणे इष्ट आ�े, त्याअर्थीी, भाारातीया गणरााज्यााच्याा श�ात्तरााव्याा �र्षीी, २५. यााद्वााराे, पाुढेीलेप्रमाणे अदि�दिनांयाम कराण्याात याेत आ�े :– १. (१) याा अदि�दिनांयामासा, दि���ू दि��ा� (म�ारााष्ट्र साु�ाराणा) अदि�दिनांयाम, २०२५ असाे म्�णा�े. सा�दि�प्त नांा� � प्रारा�भा. (२) तो ताबडतोब अ�मलेात याेईले. भााग–पााच–४९-१ (१)2 मां�ारााष्ट्रट शाासन रााजपत्र असाधााराणा भाागू पाचे, जुलाै ४, २०२५/आर्षाढ १३, शाके १९४७ सानां १९५५ २. दि���ू दि��ा� अदि�दिनांयाम, १९५५ (याात याापाुढेे ज्यााचा दिनां�ेश “मुख्या अदि�दिनांया” असाा कराण्याात चा अदि�दिनांयाम आलेा आ�े) �ा म�ारााष्ट्र रााज्याासा लेागू करातानांा त्यााच्याा कलेम ५ म�ीले खी�ड (�ोनां) मध्याे– क्रमा�क २५ (१) उपा खी�ड (ग) म�ीले “ �ा अपास्मारााचे झटके याेत नांसाा�ेत” याा मजकुराानां�तरा “ दिकं�ा” यााच्याा कलेम ५ ची साु�ाराणा. �ा शब्� �ाखीले कराण्याात याेईले. (२) उपा खी�ड (ग) नां�तरा, पाुढेीले उपा खी�ड सामादि�ष्ट कराण्याात याेईले :– “(घ) एड्स याा �ु�धरा राोगानांे ग्रस्त अथा�ा एच. आया. व्�ी. बादि�त नांसाा�ा.” सानां १९५५ ३. मुख्या अदि�दिनांयामाच्याा कलेम २५ मध्याे – चा अदि�दिनांयाम (अ) पाोट-कलेम (१) म�ीले “उत्तरा�ा�ीचे जरा का�ी”, याा मजकुराानांे प्रारा�भा �ोणाराा आदिण क्रमा�क २५ “न्याायाालेयाासा न्यााया �ाटेले” याा मजकुराानांे सामाप्त �ोणाऱ्याा मजकुरााऐ�जी पाुढेीले मजकूरा �ाखीले यााच्याा कलेम २५ कराण्याात याेईले :- ची साु�ाराणा “उत्तरा�ा�ीचे स्�तःचे उत्पान्नां आदिण अन्या सा�पात्ती याा�च्याा पा�च�ीसा टक्के �राम�ा रुपायाे २००० पाैकी जी राक्कम अदि�क असाेले त्याा राकमेपाे�ा कमी असाणारा नांा�ी”: (ब) पाोट-कलेम (१) नां�तरा, पाुढेीले नां�ीनां पाोट-कलेम सामादि�ष्ट कराण्याात याेईले:- “ (१क) पाोट-कलेम (१) अन्�याे न्याायाालेयााकडूनां म�जूरा कराण्याात आलेेलेी राक्कम अजध�ाराालेा �ेण्यााकरिराता, उत्तरा�ा�ीकडूनां न्याायाालेयाात जमा केलेी जाईले”. ४. मुख्या अदि�दिनांयामाच्याा कलेम २५ नां�तरा, पाुढेीले नां�ीनां कलेम सामादि�ष्ट कराण्याात याेईले :– सानां १९५५ चा अदि�दिनांयाम क्रमा�क २५ यााच्याा कलेम २५ नां�तरा नां�ीनां कलेम २५-क सामादि�ष्ट कराणे. “२५-क. कलेम २५ अन्�याे केलेेल्याा अजाधच्याा सा�ब��ात असाा अजध केल्यााच्याा ताराखीेपाासाूनां “अजध केल्याापाासाूनां सा�ा मदि�न्याा�च्याा सा�ा मदि�न्याा�च्याा आत, न्याायाालेयााकडूनां दिनांणधया �ेण्याात याेईले आदिण अ�दितम आ�ेश काढेण्याात याेईले.” आत न्याायाालेयाानांे आ�ेश काढेा�ा.मां�ारााष्ट्रट शाासन रााजपत्र असाधााराणा भाागू पाचे, जुलाै ४, २०२५/आर्षाढ १३, शाके १९४७ 3 उद्देेशा � काराणाे या�चेे विन�ेदून दि���ू�मीयाा�च्याा चालेीरिरातीप्रमाणे अदिलेकडे ब�ुता�श दि��ा� �े ��ु�राा�ची पादि�का एकमेका�शी जुळत असाेले तराच केलेे जातात. दि��ा�ामुळे स्�ी-पाुरुर्षीा�चा एकमेका�शी शाराीरिराक सा�ब�� याेतो त्याामुळे �ो�ंपाैकी एखीा�ी व्याक्ती एड्सग्रस्त अथा�ा एचआयाव्�ी बादि�त असाल्याासा त्यााची लेागण �ुसाऱ्याा व्याक्तीसा �ोण्यााची शक्याता जास्त असाते. पारा�तु, �ी बाब एखीा�ी व्याक्ती सामोराच्याा व्याक्तीपाासाूनां लेपा�ूनां ठीे�ते � लेग्नांानां�तरा अशा गोष्टी उघडकीसा आल्याा तराी फसा�णकू झालेेलेी �ुसाराी व्याक्ती सामाजासा घाबरूनां अथा�ा सामाजातीले आपालेी प्रदितष्ठीा मलेीनां �ोईले याा भाीतीनांे सा�ध का�ी सा�नां कराीत असाते. साबब, यााबाबतीत पारास्पाराा�चे राक्तगट तपाासाणे साध्याा गराजेचे झालेे आ�े. मागीले शत काच्याा उत्तराा�ाधच्याा शे�टच्याा �ोनां �शका�त एड्स याा राोगा�चा प्रा�ूभााध� इतका �ाढेलेा आ�े की, कोणती व्याक्ती याा राोगानांे ग्रस्त आ�े �े ओळखीणे कठीीण झालेे आ�े. यााबाबीचे गा�भाीयाध ले�ात घेऊनां याा गोष्टीसा कोठीेतराी आळा बसाणे आ�श्याक झालेे आ�े. दि���ू दि��ा� अदि�दिनांयाम, १९५५ च्याा कलेम ५ मध्याे दि���ू दि��ा�ाच्याा शतीची तरातू� असाूनां त्याा शतीची पाूतधता नां झाल्याासा दि��ा� काया�ेशीरारिरात्याा झाल्यााचे मानांण्याात याेत नांा�ी. यााकरिराता एड्सग्रस्त असाल्यााचे �ा एच.आया.व्�ी. बादि�त असाल्यााचे लेपा�ूनां ठीे�ूनां एखीाद्याा व्याक्तीनांे दि��ा� केलेा तरा तो मुळातच पारिराणाम�ीनां ठीराण्याासााठीी सा�रा�ू कलेमात साु�ाराणा कराण्यााचे प्रस्तादि�त केलेे आ�े, तसाेच, गेल्याा �ोनां �शकामध्याे घटस्फोदिटत मदि�लेा�च्याा सामस्याा�मध्याे खीूपाच �ाढे झालेेलेी आ�े. अशा मदि�लेा�च्याा �क्का�चे रा�ण कराण्याासााठीी दि��� ूदि��ा� अदि�दिनांयाम, फौज�ाराी प्रदिक्रयाा सादि��ता इत्याा�ीसााराखी ेअदि�दिनांयाम कराण्याात आले.े पारात� ,ु असा ेआढेळूनां याेत ेकी, साध्यााच्याा तरातु�ीमुळ ेअशा घटस्फोदिटत्त मदि�लेा�नांा पाुराेशा प्रमाणात � सात्�रा सा�ाय्या दिमळ ूशकत नांा�ी. दि���ू दि��ा� अदि�दिनांयामाच्याा कलेम २५ मध्याे घटस्फोदिटत मदि�लेा�नांा पाोटगी �ेण्यााची तरातू� कराण्याात आलेेलेी आ�े. तथाादिपा, असाे ले�ात आलेे आ�े की, न्याायाालेयााकडूनां पाोटगीसााठीी म�जूरा कराण्याात आलेेलेी राक्कम �ी अशा मदि�लेा�च्याा दिकमानां गराजा�ी भाागदि�ण्याासा पाुराेशी नांसाते, दिश�ाया म�जूरा केलेेलेी राक्कमसाुद्धा अज�ध ाराालेा तत्पारातेनां ेआदिण दिनांयादिमतपाण ेदि�लेी जात नांा�ी. न्याायाालेयााकडूनां प्रकराण ेदिनांकालेात काढेण्याासा आदिण अ�दितम आ�ेश काढेण्याासा अमयााध� उशीरा �ोत असातो. म्�णूनां याा सा�ब��ातीले गोष्टीचे दि�दिनांयामनां कराण्याासााठीी याा अदि�दिनांयामातच दि�दिनांदि�धष्ट तरातु�ी कराणे इष्ट �ाटते. �राीले उदि�ष्टे सााध्या कराणे �ा दि��ेयाकाचा �ेतू आ�े. वि�धाान भा�न : सुधाीरा मांुनगू�टीी�ारा, मु�बई, प्रभााराी सा�स्या. दि�नांा�क २६ मे, २०२५. वि�धाान भा�न : विजतांद्र भाोळे, मु�बई, सादिच�-१, दि�नांा�क ४ जुलेै, २०२५. म�ारााष्ट्र दि��ानांसाभाा ON BEHALF OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATION, PRINTED AND PUBLISHED BY DIRECTOR, RUPENDRA DINESH MORE, PRINTED AT GOVERNMENT CENTRAL PRESS, 21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD, MUMBAI 400 004 AND PUBLISHED AT DIRECTORATE OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATIONS, 21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD, MUMBAI 400 004. EDITOR : DIRECTOR, RUPENDRA DINESH MORE.