Part V, Ext. No. 83, L. A. BILL No. LIX OF 2025 A BILL TO AMEND THE MUMBAI MUNICIPAL CORPORATION ACT, 1888 MAHARASHTRA EDUCATION AND EMPLOYMENT GUARANTEE (CESS) 1962 AND MAHARASHTRA (URBAN AREAS) PROTECTION AND PRESERVATION OF TREES ACT, 1975. Friday, 11th July 2025.

RNI No. MAHBIL /2009/40124 मांहाराष्टट्रõ िासन राजपत् असाधाारण भााग पाचे �र््ष ११, अ�क १६(३)] िुक्र�ार, जुिै ११, २०२५/आर्ाढ २०, िके १९४७ [पृष्टठ ठे3, विकमांं त : रुपय े२६.०० असाधाारण क्रमांा�क ८३ प्ाविधाकृत प्कािन मांहाराष्टट्र वि�धाानसभाेत � मांहाराष्टट्र वि�धाानपररर्देत सादर केिेिी वि�धाेयके. मांहाराष्टट्र वि�धाानमां�डळ सविचे�ािय महाा�ाष्ट्र दिव�ानासुभेत दि�नाांक ११ जुिै २०२५ �ोजी पुु�:स््थादिपुत क�ण्याात आलेेलेे खीालेीले दिव�ेयाक महाा�ाष्ट्र दिव�ानासुभा दिनायाम ११६ अन्वयाे प्रदिसुद्ध क�ण्याात याेत आहाे :— L. A. BILL No. LIX OF 2025. A BILL TO AMEND THE MUMBAI MUNICIPAL CORPORATION ACT, 1888 MAHARASHTRA EDUCATION AND EMPLOYMENT GUARANTEE (CESS), 1962 AND MAHARASHTRA (URBAN AREAS) PROTECTION AND PRESERVATION OF TREES ACT, 1975. सन २०२५ चेे वि�धाानसभाा वि�धाेयक क्रमांा�क ५९. मांु�बई मांहानगरपावििका अविधाविनयमां,१८८८, मांहाराष्टट्र वििक्षण � रोजगार हमांी (उपकर) अविधाविनयमां, १९६२ आविण मांहाराष्टट्र (नागरी क्षेत्े) झाडा�चेे स�रक्षण � जतन अविधाविनयमां, १९७५ या�त सुधाारणा करण्यासाठी वि�धाेयक. ज्याअर्थीी, याात याापुढेु ेदि�लेल्े याा प्रयाोजनााकरि�ता महाा�ाष्ट्र नाग�पुरि�ष�ा, नाग�पुचां ायाती व ओद्योोदिगक नाग�ी अदि�नायाम, १९६५ वात आणखीी सुु�ा�णा क�णे इष्ट आहाे. त्याअर्थीी, भा�तीया गण�ाज्यााच्याा शहाात्त�ाव्याा वषषी यााद्ा�े पुुढेीले अदि�दिनायाम क�ण्याात याेत आहाे. (१) भाग पुाचा-८३–१2 मांहाराष्टट्रõ िासन राजपत् असाधाारण भााग पाचे, जुिै ११, २०२५/आर्ाढ २०, िके १९४७ १. (१) याा दिव�ेयाकासु मुंबई महाानाग�पुादिलेका, महाा�ाष्ट्र दिशक्षण व �ोजगा� हामी (उपुक�) आदिण महाा�ाष्ट्र (नााग�ी क्षेत्े) झाडांचाे सुं�क्षण व जतना (सुु�ा�णा) दिव�ेयाक, २०२५ असुे म्हाणावे. (२) तो तात्काळ अंमलेात याेईले. २. मुंबई महाानाग�पुादिलेका अदि�दिनायामाच्याा कलेम १४० मध्याे – (क) पुोट-कलेम (१) नांत�, पुुढेीले पुोट-कलेम सुमादिवष्ट क�ण्याात याेईले. “(१अ) अदि�दिनायामाच्याा याा कलेमामध्याे दिकंवा इत� कोणत्यााहाी त�तु�ींमध्याे काहाीहाी अंतभ्भभूत असुलेे त�ी महाानाग�पुादिलेका, ६५.०३ चाौ. मीट� (७०० चाौ फूट) दिकंवा त्यााहा्भना कमी चाटई क्षेत् असुलेेल्याा दिनावासुी इमा�तींव� दिकंवा दिनावासुी गाळ्याांव� कलेम १३९ अ च्याा पुोट-कलेम (१) मध्याे दिवदिनादि�भूष्ट केलेेल्याा मालेमत्ता क�ाचाा कोणताहाी क� घटक बसुवणा� नााहाी.” ३. महाा�ाष्ट्र दिशक्षण व �ोजगा� हामी (उपुक�) अदि�दिनायाम, १९६२ यााच्याा कलेम ७ नांत� पुुढेीले कलेम सुमादिवष्ट क�ण्याात याेईले– “ ७ अ अदि�दिनायामाच्याा कलेम ४ मध्याे दिकंवा इत� कोणत्यााहाी त�तु�ीमध्याे दिकंवा त्याा त्याा वेळी अंमलेात असुलेेल्याा इत� कोणत्यााहाी कायाद्योामध्याे काहाीहाी अंतभ ्भभूत असुलेे त�ी, बृहान्मुंबई महाानाग�पुादिलेका, बृहान्मुंबई महाानाग�पुादिलेका क्षेत्ातीले ६५.०३ चाौ. मीट� (७०० चाौ. फूट) दिकंवा त्यााहाना्भ कमी चाटई क्षत्े असुलेल्े याा दिनावासुी इमा�तींव� दिकंवा दिनावासुी गाळ्याांव� कलेम ४ मध्याे दिवदिनादि�भूष्ट केलेेलेा दिशक्षण उपुक� बसुवणा� नााहाी व वसुुले क�णा� नााहाी.” ४. महाा�ाष्ट्र (नााग�ी क्षेत्े) झाडांचाे सुं�क्षण व जतना अदि�दिनायाम, १९७५ यााच्याा कलेम १८ मध्याे पुोट-कलेम (१ब) नांत�, पुुढेीले पुोट-कलेम सुमादिवष्ट क�ण्याात याेईले. “(१ब-१) पुोट-कलेमे (१) व (१अ) याामध्याे दिकवं ा अदि�दिनायामाच्याा इत� कोणत्यााहाी त�तु�ीमध्या ेदिकंवा इत� कोणत्यााहाी कायाद्योामध्या ेकाहाीहाी अतं भतभू्भ असुले ेत�ी, बृहान्मबुं ई महाानाग�पुादिलेका, १ जानाेवा�ी, २०२५ पुासु्भना बृहान्मुंबई महाानाग�पुादिलेका क्षेत्ातीले ६५.०३ चाौ. मीट� (७०० चाौ. फूट) दिकंवा त्यााहाना्भ कमी चाटई क्षत्े असुलेल्े याा दिनावासुी इमा�तींव� दिकंवा दिनावासुी गाळ्याांव� पुोट-कलेम (१) मध्याे दिवदिनादि�भूष्ट केलेेलेा वृक्ष उपुक� बसुवणा� नााहाी व वसुुले क�णा� नााहाी.”मांहाराष्टट्रõ िासन राजपत् असाधाारण भााग पाचे, जुिै ११, २०२५/आर्ाढ २०, िके १९४७ 3 उद्देेि � कारणे या�चेे विन�ेदन मबुं ई महाानाग�पुादिलेका अदि�दिनायामाच्याा कलेम १४० मध्याे मालेमता क� बसुवण्यााचाी त�तु� असुना्भ त्याात पुाणी पुटटी, पुाणी लेाभ क�, मलेदिनास्सुा�ण क�, मलेदिनास्सुा�ण लेाम क�, सुवभूसुा�ा�ण क�, दिशक्षण उपुक�, सुडक क� व सुु�ा� आका� याांचाा सुमावेश हाोतो, महाा�ाष्ट्र दिशक्षण व �ोजगा� हामी (उपुक�) अदि�दिनायाम, १९६२ च्याा कलेम ४ मध्याे दिशक्षण उपुक� बसुदिवण्यााचाी व वसु्भले क�ण्यााचाी त�त्भ� आहाे. आदिण महाा�ाष्ट्र (नााग�ी क्षेत्े) झाडाचाे सुं�क्षण व जतना अदि�दिनायाम, १८७५ च्याा कलेम १८ मध्याे वृक्ष उपुक� बसुदिवण्यााचाी व वसु्भले क�ण्यााचाी त�त्भ� आहाे. २. बृहान्मुंबई महाानाग�पुादिलेका क्षेत्ात, �ाज्या शासुनााच्याा आदिण महाानाग�पुादिलेकेच्याा दिवदिव� याोजनाांखीालेी अनाके लेहााना दिनावासुी गाळे दिकंवा दिनावासुी इमा�ती दिवकदिसुत क�ण्याात याते असुल्यााना,े झोपुडपुट्ी क्षत्े ात �ाहाणा� ेअनाके �दिहावाशी ४६.४५ चाौ. मीट� (५०० चाौ. फूट) दिकंवा त्याापुक्षे ा कमी चाटई क्षत्े असुलेल्े याा लेहााना दिनावासुी गाळ्याांमध्याे दिकंवा दिनावासुी इमा�तीमध्याे भोगवटा असुणा-याा पुक्क्याा घ�ांमध्याे स््थलेांतरि�त झालेेलेे आहाेत. सुध्यााच्याा वाढेत्याा महाागाईमुळे बृहान्मुंबई महाानाग�पुादिलेकेनाे बसुदिवलेेलेे वाढेीव मालेमता क�, अशा घ�ांमध्याे �ाहाणाऱ्याा लेोकांनाा पु�वडण्यााजोगे नाव्हाते. तसुेचा, कोदिवड-१९ सुावभूदित्क सुा्थ�ोगामुळे मुंबई शहा�ातीले अनाके व्यावसुाया ब�ं झालेलेे आहाते आदिण अनाके लेोकानां ा त्यााच्ं याा नाोकऱ्याा व उपुजीदिवकचाे ी सुा�नाे गमवावी लेागलेी आहाते . म्हाणना्भ मालेमत्ता क� याणे ,े लेोकांनाा अडचाणीचा ेहाोत,े म्हाणना्भ ४६.४५ चाौ. मीट� दिकंवा ५०० चाौ�सु फुटांपुेक्षा कमी दिनावासुी क्षेत्ालेा मालेमता क�ात्भना सु्भट �ेण्याासुाठी लेोकांकडूना सुातत्याानाे मागणी हाोत हाोती. त्याा मागणीनासुु ा� शासुनााना ेसुना, २०२२ मध्या ेसुबं दिं�त काया�याामध्या े�रुु स्ती करूना मालेमत्ता क�ात सु्भट �ेण्याात आलेी हाोती. ३. त्याामुळे मुंबईतीले लेाखीो सु�दिनाका�ा�कांनाा यााचाा फाया�ा झालेा मुंबईतीले वाढेते पुुनादिवभूकासु प्रकल्पु व दिवकासु दिनायांत्ण दिनायामावलेीतीले दिवदिव� सुु�ारि�त त�तु�ीचाा दिवचाा� क�ता सुध्याा मुंबईमध्याे जुन्याा चााळींच्याा सुमुहा पुुनादिवभूकासुात �ेखीीले दिव.दिना.प्रो.दिना २०३४ नाुसुा� ५५० ते ६५० चाौ. फुटांचाे घ� उपुलेब्� हाोते. पुुनादिवभूकादिसुत प्रकल्पुामध्याे बहाुसुंख्या मध्यामवगषीया कुटं�ब �ाहातात. त्याांनाा मालेमता क�ामध्याे सुवलेत दिमळत नााहाी मुंबईतीले सुध्यााचाी जीवनाशैलेी व भौगोदिलेकतेच्याा आ�ा�े घ�ाचाा वाढेीव मालेमत्ता क� भ�णे सुोयाीस्क� हाोत नासुल्याानाे घ� दिवकूना मुंबई बाहाे� जात आहाेत. त्याामुळे मुंबईतीले महाानाग�पुादिलेकेचाा मालेमत्ता व इत� क� ७०० चाौ. फुटापुयाभूत माफ क�णे आवश्याक आहाे, अशा आशयााचाी दिनावे�ना मुंबईतीले अनाेक लेोकप्रदितदिनादि�ंनाी मा. मुख्यामंत्ी याांचाेकडे �ेऊना मागणी केलेी आहाे. उपु�ोक्त कायाद्योात त्यााप्रमाणे �ुरूस्ती क�ण्यााचाा दिव�ेयाकाचाा उद्ेश आहाे. वि�धाान भा�न : अजय चेौधारी, मुंबई, प्रभा�ी सु�स्या. दि�नाांक १७ ज्भना, २०२५. वि�धाान भा�न : विजतेंद्र भाोळठे, मुंबई, सुदिचाव-१, दि�नाांक ११ जुलेै २०२५. महाा�ाष्ट्र दिव�ानासुभा. ON BEHALF OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATION, PRINTED AND PUBLISHED BY DIRECTOR, RUPENDRA DINESH MORE, PRINTED AT GOVERNMENT CENTRAL PRESS, 21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD, MUMBAI 400 004 AND PUBLISHED AT DIRECTORATE OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATIONS, 21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD, MUMBAI 400 004. EDITOR : DIRECTOR, RUPENDRA DINESH MORE.