**कार्यकारी सारांश (Executive Summary)**
महाराष्ट्र ग्रामपंचायत अधिनियम, 1959 मध्ये सुधारणा करण्यासाठी विधानसभेत विधेयक क्रमांक 79 सादर करण्यात आले आहे. ग्रामपंचायतींना कर व शुल्क आकारण्याचे अधिकार अधिक स्पष्टपणे देण्यासाठी आणि नियमांची अंमलबजावणी जलद करण्यासाठी हे विधेयक आहे. 14 जुलै, 2025 रोजी हे विधेयक विधानसभेत सादर केले गेले.
**मुख्य मुद्दे / मुख्य मजकूर (Key Points / Main Content)**
**1. महाराष्ट्र ग्रामपंचायत अधिनियम, 1959 मध्ये सुधारणा:**
* कलम 176 मध्ये सुधारणा: पोट-कलम (5) आणि (6) मध्ये काही बदल प्रस्तावित आहेत.
* पोट-कलम (5) मधील काही भाग वगळण्यात येईल आणि ते 15 ऑगस्ट 1975 पासून वगळण्यात आले असल्याचे मानले जाईल.
* पोट-कलम (6) देखील वगळण्यात येईल आणि ते 15 ऑगस्ट 1975 पासून वगळण्यात आले असल्याचे मानले जाईल.
**2. विधिग्राह्यीकरण व व्यावृत्ती:**
* मुख्य अधिनियमाच्या कलम 176 च्या पोट-कलम (6) अन्वये प्राथमिक नियम विधानमंडळासमोर न मांडता नियम बनवला गेला असेल, तरी तो नियम वैध मानला जाईल.
* अशा नियमांना न्यायालयात आव्हान देता येणार नाही.
**3. उद्देश व कारणे:**
* ग्रामपंचायतींना कर व शुल्क आकारण्याचे अधिकार आहेत.
* कलम 176 (6) मधील तरतुदीमुळे नियमांच्या अंमलबजावणीस विलंब होतो, त्यामुळे ग्रामपंचायतीच्या उत्पन्नावर परिणाम होतो.
* नियमांमुळे उद्भवणाऱ्या अडचणींवर मात करण्यासाठी कायद्यात सुधारणा करणे आवश्यक आहे.
**परिणाम विश्लेषण (Impact Analysis)**
**ग्रामपंचायत (Village Panchayats)**
*परिणाम:*
ग्रामपंचायतींना कर व शुल्क अधिक प्रभावीपणे लावता येतील, ज्यामुळे त्यांचे उत्पन्न वाढेल. नियमांच्या अंमलबजावणीतील विलंब कमी होईल.
*आवश्यक कृती:*
सुधारित कायद्याचे पालन करणे आणि त्यानुसार कर व शुल्क आकारणी प्रक्रिया अद्ययावत करणे.
**राज्य शासन (State Government)**
*परिणाम:*
ग्रामपंचायतीच्या कामकाजावर अधिक नियंत्रण आणि कायद्याच्या अंमलबजावणीत सुलभता.
*आवश्यक कृती:*
अधिनियमातील बदलांनुसार नियमांमध्ये आवश्यक बदल करणे.
**ग्रामस्थ (Villagers)**
*परिणाम:*
ग्रामपंचायती अधिक सक्षमपणे विकासकामे करू शकतील, ज्यामुळे गावाला फायदा होईल.
*आवश्यक कृती:*
अद्ययावत कर व शुल्क धोरणांचे पालन करणे.
Key Entities Referenced
महाराष्ट्र ग्रामपंचायत अधिनियम, 1959: महाराष्ट्र ग्रामपंचायत अधिनियमात सुधारणा करण्यासाठी विधेयक. अधिनियमातील कलम 124 आणि 176 मध्ये सुधारणा प्रस्तावित.
महाराष्ट्र ग्रामपंचायत (सुधारणा व विधिग्राह्यीकरण) अधिनियम, 2025: महाराष्ट्र ग्रामपंचायत अधिनियम (सुधारणा व विधिग्राह्यीकरण) अधिनियम, 2025 हे या कायद्याचे संक्षिप्त नाव असेल.
महाराष्ट्र विधानमंडळ: महाराष्ट्र विधानमंडळ सचिवालय
मुंबई: मुंबईमध्ये विधानमंडळात सादर केलेले विधेयक